Afnemende politieke onzekerheid in Italië?

Aan het eind van 2016 leek het euroscepticisme toe te nemen. Door de mislukking van de Italiaanse electorale hervormingen in december 2016 en een eurosceptische kandidaat die een gedeelde eerste plaats behaalde bij de presidentiële verkiezingen in Oostenrijk, werden deze krachten duidelijk.

Voorafgaand aan een druk verkiezingsjaar in de eurozone, vreesden velen dat dit een opmaat zou zijn voor een anti-euro partij die aan de macht zou komen en dat daarmee de eenheidsmunt opnieuw in gevaar kon komen. Maar nu de verkiezingen in Nederland, Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk voorbij zijn, is de onzekerheid flink afgenomen en zijn de aandelenkoersen flink gestegen. Het lijkt erop dat de onzekerheid nog verder zal afnemen in de nabije toekomst, omdat de alom gevreesde Italiaanse verkiezingen begin 2018 plaats zullen vinden. Als het euroscepticisme daar wankelt, waar duidelijke aanwijzingen voor zijn, krijgen aandelenkoersen in de eurozone nog een oppepper.

Het lijkt lang geleden, maar precies een jaar terug vreesden velen dat eurosceptische partijen zowel in Nederland als in Frankrijk aan de macht zouden komen. Ze vreesden dat de Alternative für Deutschland een bedreiging vormden voor Angela Merkel, of haar beleid in een meer anti-euro gestemde hoek konden duwen.

64 Italiaanse regeringen

Italië is echter altijd al een bijzonder geval geweest. De politieke situatie in het land met de derde economie van de eurozone is al tientallen jaren onstabiel, met maar liefst 64 regeringen sinds de Tweede Wereldoorlog, waarvan acht sinds 2000. De recente geschiedenis laat hier geen verandering in zien, omdat de staatschuldencrisis en de stagnerende economische groei bijdragen aan verdere instabiliteit.

Lega Nord en de Vijfsterrenbeweging, twee eurosceptische partijen, hebben als gevolg hiervan beide aan populariteit gewonnen in de afgelopen jaren en stellen dat ze een referendum willen houden over het lidmaatschap van de eurozone. De Vijfsterrenbeweging is een nieuwe nationale partij, opgericht door de voormalige komiek Beppe Grillo. Deze partij kreeg aanzienlijke landelijke aanhang en won in 2016 zelfs lokale verkiezingen in Rome en Napels. Eind vorig jaar probeerde de toenmalige Premier Matteo Renzi de Vijfsterrenbeweging te ondermijnen door het Italiaanse verkiezingsproces te hervormen (om de kans op een parlement zonder werkbare meerderheid te voorkomen) en de macht te beperken van de Senaat wanneer deze de regering door middel van vertrouwensstemmingen wil ontbinden. Echter, zijn referendum mislukte en hij diende zijn ontslag in.

Slimme zet president Mattarella

President Sergio Mattarella, fervent voorstander van de euro, vulde de vacature op door Paolo Gentiloni aan te stellen. Hij staat aan het hoofd van een technocratische regering die als opdracht constitutionele hervormingen heeft. In het kort: een jaar geleden viel er een pro-euro regering met als boegbeeld een president die vervolgens regering aanstelde die niet gekozen was. Die regering ging een land runnen dat historisch instabiel is, een groeiende euroscepsis kent en een traag groeiende economie heeft. Dat alles ging vooraf aan nieuwe verkiezingen die uiterlijk in mei 2018 gehouden moesten worden. Het zal niemand verbazen dat er een grote angst bestond dat er een Italiaanse anti-euro regering op de loer lag.

Het lijkt erop dat Mattarella tijd probeerde te rekken. Hij voelde aan (en de opiniepeilingen bevestigden dit) dat de Vijfsterrenbeweging het heel goed zou doen als er begin 2017 verkiezingen zouden zijn uitgeschreven. Volgens de grondwet had hij de tijd en hij maakte er gebruik van. Achteraf bezien lijkt dit een hele slimme zet te zijn geweest.

Afgenomen euroscepticisme

In de loop van het jaar na het referendum van Renzi is het euroscepticisme afgenomen. De mislukte pogingen van Geert Wilders’ PVV en het Front National van Marine Le Pen om in respectievelijk Nederland en Frankrijk de macht te grijpen, gaven de aanzet voor deze afname. Met de herverkiezing van Angela Merkel in Duitsland zette deze trend zich voort. Terwijl de FPÖ, de Vrijheidspartij van Oostenrijk, die alom bekend staat vanwege haar euroscepticisme, staat te trappelen om deel te nemen aan een coalitieregering, heeft deze partij al lang geleden een aantal stappen terug gedaan als het gaat om een referendum over het euro-lidmaatschap. Het ironische van de zaak is dat de Vijfsterrenbeweging hetzelfde heeft gedaan.

Luigi di Maio, een van de leiders van de Vijfsterrenbeweging, zei in september dat het voornemen om een referendum over het euro-lidmaatschap te houden eigenlijk een strategische zet was voor bij de onderhandelingen. Reuters citeerde hem  als volgt: “Bezuinigingsmaatregelen hebben niet gewerkt, als het gaat om monetair beleid verdienen we alle lof omdat we het debat aangewakkerd hebben… Daarom hebben we een referendum over de euro voorgesteld, als onderhandelingsmiddel, een laatste redding en een uitweg voor het geval dat er niet geluisterd zou worden naar de mediterraanse landen.” Di Maio beweert dat de partij verandering wil in de regels voor begrotingstekorten en een zogenaamde ‘bad bank’ wil oprichten in de eurozone om met probleemactiva van kredietverstrekkers om te gaan. Dat lijkt niet bepaald op een euro-exit. Het is een politieke openingszet.

Afnemend geluk Vijfsterrenbeweging?

De Vijfsterrenbeweging houdt niet alleen afstand van haar extreme standpunten: Gentiloni heeft ook doorgezet met de electorale hervormingen. De wet die op 26 oktober goedgekeurd werd, is een afgezwakte versie van wat Renzi vorig jaar probeerde in te voeren. De volgende twee zaken worden met deze wet verwezenlijkt: Ten eerste is het nu toegestaan dat partijen coalities vormen voordat er wordt gestemd. Ten tweede zorgt deze wet ervoor dat een derde van alle zetels naar de winnende coalitie gaat en de rest naar verhouding wordt toegewezen. De overwinnaars worstelen wellicht nog steeds om een meerderheid te krijgen in het parlement, maar dit is toch wel een blok aan het been van de Vijfsterrenbeweging, omdat deze partij coalitievorming altijd heeft verworpen. Het lijkt erop dat de kans verkeken is dat de Vijfsterrenbeweging gaat regeren in Italië, tenzij de partij haar koers radicaal besluit te wijzigen.

Omdat Italië nog steeds middenin de eurosceptische angst zit en de verkiezingen nog plaats moeten vinden, is het niet raar dat die angst blijft hangen. Met de naderende verkiezingen en het afnemende geluk van de Vijfsterrenbeweging, lijkt er licht te gloren aan de horizon. Doordat het euroscepticisme in Nederland, Frankrijk en Duitsland wankelde, kregen de aandelenkoersen een flinke boost. (Illustratie 1) Aandelen in de eurozone krijgen waarschijnlijk een flinke boost als er meer duidelijkheid is in Italië, al zal de omvang hiervan wellicht verschillen.

Illustratie 1: Aandelen in de eurozone krijgen een boost door afname in onzekerheid

Bron: FactSet, geldig vanaf 13/11/2017. 30/12/2016 – 10/11/2017.

Fisher Investments Nederland is de Nederlandse tak van Fisher Investments Europe Limited, een volledige dochteronderneming van Fisher Investments. Fisher Investments is een onafhankelijke, particuliere vermogensbeheerder. Fisher Investments Europe delegeert het portefeuillebeheeractiviteiten aan zijn moedermaatschappij. Dit artikel geeft de standpunten, inzichten en commentaren van redactiemedewerkers van Fisher Investments weer, die op elk moment onaangekondigd kunnen veranderen. De weergegeven marktgegevens dienen louter ter illustratie en informatie. Niets in dit artikel kan worden uitgelegd als beleggingsadvies of een aanbeveling om een effect te kopen of verkopen, noch als een bewijs dat een specifieke transactie of beleggingsstrategie geschikt is voor een bepaald persoon.

Dit is een partnerpagina. De redactie van Elsevier Weekblad is niet verantwoordelijk voor de inhoud.

‘Whatever It Takes’, zes jaar later

Deze dagen zijn vele ogen gericht op Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), nu er in de media wordt gespeculeerd over de plannen van de bank voor het monetaire beleid en in het bijzonder over de kwantitatieve verruiming (quantitative easing, QE). QE is een veelgebruikte term voor het activa-opkoopprogramma van de bank, … Continued

Lees verder

De politiek kan de ontwikkeling van de markt bepalen—maar niet zoals de meeste mensen verwachten

Praten over politiek kan heftige reacties losmaken. En heb je het daarnaast ook nog over geld, dan weet je zeker dat er naar je geluisterd wordt. Disclaimer: Aangezien politieke voorkeur tot gevaarlijke beleggingsfouten leidt, is ons politieke commentaar niet gebonden aan een bepaalde partij of ideologie. Wij hebben geen voorkeur voor een bepaalde politieke partij, … Continued

Lees verder

Over populisme: de Griekse paradox uitgelicht

Sinds de staatsschuldencrisis in de eurozone werd aangewakkerd door de perikelen rond het Griekse overheidstekort, hebben eurosceptische populisten de wind in de zeilen doordat ze de Europese Unie (EU) of de euro de schuld geven van de economische malaise. Talrijke verslaggevers in reguliere media stelden dat de euro of de EU ten dode opgeschreven is … Continued

Lees verder

Waarop moeten Europese beleggers letten?

Opzienbarende nieuwtjes en langetermijnuitdagingen wedijveren om de aandacht van de beleggers en kunnen hen afleiden van de analyse waarop het wellicht het meest aankomt. Wat hebben klimaatverandering, vergrijzing, het vaak met horten en stoten verlopende integratieproces  van de eurozone en de verre politieke toekomst van China met elkaar gemeen? Het zijn allemaal kwesties die volgens … Continued

Lees verder

Heeft de regering-Trump de euro de oorlog verklaard?

Zijn de VS en de eurozone verwikkeld in een stille valutaoorlog— een opzettelijke poging om elkaars valuta te verzwakken? We hebben gezien dat veel beleidsmakers en traders zich dit kennelijk afvragen de laatste tijd, nadat de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin dit jaar op het World Economic Forum (WEF) naar verluidt de voordelen van … Continued

Lees verder

Vrees voor afbouw aankoopprogramma ECB ongegrond, leert de geschiedenis

Moeten we ons schrap zetten voor onheil? De ECB verlaagt vanaf deze maand het bedrag van haar maandelijkse obligatieaankopen van 60 naar 30 miljard euro en stopt in september wellicht volledig met kwantitatieve versoepeling. Velen vrezen dat dit de economie van de eurozone in gevaar zal brengen en de aandelenmarkten zal doen instorten, omdat volgens … Continued

Lees verder

Aandelen in de eurozone kunnen zonder verdere integratie stijgen

De markten van de eurozone hebben laten zien dat ze kunnen hergroeperen, ongeacht of pogingen om het valutablok te verenigen, al dan niet slagen. Na de oproep van de Franse president Emmanuel Macron tot meer Europese integratie, kan de inspanning om een Duitse regering te vormen kanselier Angela Merkel in dezelfde richting duwen. De Nederlandse … Continued

Lees verder

Positieve verrassing nu de angst voor protectionisme geen realiteit lijkt te worden

Ondanks de verkiezing van Trump en de Brexit blijkt dat de vrijhandel toeneemt. door Fisher Investments Nederland Beleggers die bang waren dat de recente protectionistische sentimenten de vrijhandel zou afremmen, kunnen opgelucht ademhalen. De voorbije achttien maanden wakkerden de Brexit, de verkiezing van Donald Trump, de nationalistische sentimenten in Nederland en andere ontwikkelingen de angst … Continued

Lees verder

Een jaar later, en nog geen kettingreactie ten gevolge van de Brexit

23 juni vorig jaar was een historische dag voor Europa: De Britten gingen naar de stembus voor het meest besproken referendum in de recente geschiedenis: wel of geen Brexit. Toen de stemmen waren geteld en het duidelijk was dat Groot-Brittannië ervoor had gekozen om de Europese Unie (EU) te verlaten, sloeg de angst toe. In … Continued

Lees verder

Sluit Nederland zich aan bij het clubje minderheidsregeringen?

Hoewel de Nederlandse kiezers een nieuw parlement hebben gekozen, zijn de partijleiders er nog steeds niet in geslaagd een regering te vormen. De VVD van premier Mark Rutte, D66 en het CDA zijn zonder meer bereid tot samenwerking, maar over de vraag met welke vierde partij ze een meerderheidsregering moeten vormen, verschillen ze van mening. … Continued

Lees verder

Draghi, Nederlandse parlementariërs en de dansende tulp

De voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) Mario Draghi heeft op 10 mei op uitnodiging van de Tweede Kamer een bezoek gebracht aan Den Haag voor een discussie en een vraag- en antwoordsessie over de economie van de eurozone. Op het eerste gezicht is hij precies het type toerist dat Nederlandse ambtenaren graag zien. … Continued

Lees verder

Waarom vrees voor handelsoorlogen gunstig is

De Amerikaanse president Donald Trump trekt fel van leer tegen “oneerlijke” valutamanipulatie en “rampzalige” handelsovereenkomsten. Britse kiezers besloten geen deel te willen uitmaken van de interne markt als dat betekent dat ze aan de leiband van Brussel moeten lopen. Nederlandse politici hebben de mond vol van de bescherming van de Nederlandse “kroonjuwelen”. De Franse presidentsverkiezingen … Continued

Lees verder

Fisher Investments Europe Vermogensbeheerder van het Jaar

Fisher Investments Europe timmert aardig aan de weg. De vermogensbeheerder is door de in Londen gevestigde beurswebsite ADVFN voor het tweede opeenvolgende jaar uitgeroepen tot Vermogensbeheerder van het Jaar tijdens de uitreiking van de International Financial Awards. Die prijsuitreiking biedt een podium aan vernieuwende producten en diensten in de internationale financiële sector. Fisher Investments Europe, opgericht in … Continued

Lees verder

Hoe Fisher Investments Nederland tegen de Europese verkiezingen aankijkt

Waarom Fisher Investments Nederland optimistisch is over de eurozone dit jaar In zowel Nederland als Frankrijk komt de verkiezingscampagne op toeren, en beleggers worden steeds nerveuzer – net zoals voor het Brexit-referendum en de Amerikaanse verkiezingen vorig jaar. Toen profiteerden aandelen van wat Fisher Investments Europe een ‘jaar van afnemende onzekerheid’ noemde, doordat beleggers langzamerhand … Continued

Lees verder