Een jaar later, en nog geen kettingreactie ten gevolge van de Brexit

23 juni vorig jaar was een historische dag voor Europa: De Britten gingen naar de stembus voor het meest besproken referendum in de recente geschiedenis: wel of geen Brexit.

Toen de stemmen waren geteld en het duidelijk was dat Groot-Brittannië ervoor had gekozen om de Europese Unie (EU) te verlaten, sloeg de angst toe. In Groot-Brittannië deden de wildste verhalen de ronde over economische rampspoed. Op het vasteland van Europa zag de angst er anders uit: velen vreesden dat door de toenemende euroscepsis het slechts een kwestie van tijd zou zijn voordat een volgend land de Unie zou verlaten. In de media verschenen talrijke alarmerende artikelen over een mogelijke Nexit, Frexit of Quitaly. Een jaar later is de door velen gevreesde kettingreactie ten gevolge van de Brexit uitgebleven. Bovendien zijn er talloze aanwijzingen dat de euroscepsis tanende is.

Vrees

De angst voor een kettingreactie kwam grotendeels voort uit het feit dat de Britten in opstand kwamen tegen de door Europa opgelegde bureaucratie, die de economische groei belemmerde. Deskundigen dachten dat dezelfde mechanismen ten grondslag lagen aan de langzamere groei – en zelfs een ‘double dip’ – in de eurozone. Wellicht was dit op enig moment het geval, maar uit de diverse verkiezingsresultaten is dit niet gebleken.

Gevreesd werd dat de anti-Europese partij van Geert Wilders (PVV) bij de verkiezingen van maart in Nederland dit jaar als grootste uit de bus zou komen en Nederland uit de euro en de EU zou halen. In de peilingen eerder dit jaar ging hij nog aan de leiding. Toch heeft Wilders de verkiezingen van 15 maart niet gewonnen. De zittende premier Mark Rutte en zijn VVD haalden de meerderheid en zijn nu bezig met de vorming van een coalitie, gesprekken waarvoor de PVV van Wilders zelfs niet uitgenodigd is.

Volgende onderwerp: Frankrijk, waar gevreesd werd dat de anti-Europese Marine Le Pen van het Front National, die in de peilingen voor de eerste ronde aan kop ging, tot president gekozen zou worden. Nu beide verkiezingsrondes en de parlementsverkiezingen achter de rug zijn, heeft de centrumregering van Emmanuel Macron met een ruime meerderheid gewonnen. Op beide fronten heeft de euroscepsis de slag verloren.

Veranderende tijdsgeest

Ook in de landen die later dit jaar naar de stembus gaan, zit de klad erin wat de euroscepsis betreft. In Duitsland deed Alternative für Deutschland (AfD) het eerder dit jaar nog goed in de peilingen, maar hun achterban slinkt sinds de verkiezingen in Nederland en Frankrijk, en bij de onlangs gehouden deelstaat- en gemeenteraadsverkiezingen hebben ze het slecht gedaan. Ze kwamen zelfs niet in de buurt van de SDP of de CDU van zittend bondskanselier Merkel. We zullen zien in september, maar er is voor de AfD een klein wonder nodig willen ze een overwinning behalen of een factor van betekenis worden in de Bundestag.

Italië gaat op een nader te bepalen datum vóór maart 2018 naar de stembus en gevreesd wordt dat de grote steun voor de anti-establishmentbeweging Vijf Sterren (M5S) niet veel goeds voorspelt. M5S heeft een veel grotere aanhang dan de AfD, maar lijkt momenteel ook momentum kwijt te raken. M5S was oorspronkelijk niet fel tegen de euro of de EU gekant. Op 22 juni 2016, pas een jaar geleden en lang nadat hun opmars werd ingezet, verklaarde M5S een referendum te willen houden over het Italiaanse EU-lidmaatschap. Dat leek toen weliswaar verstandig gezien het heersende anti-euro sentiment en de toenemende populariteit van de extremere partij Liga Nord.

Maar nu beseft M5S zich kennelijk dat de politieke tijdgeest aan het veranderen is. Na slechte resultaten bij de plaatselijke verkiezingen lijkt M5S terug te krabbelen. Enkele dagen geleden en minder dan een jaar na een referendum over dat lidmaatschap van de euro te hebben toegezegd, noemde parlementslid Carla Rucco het referendum een ‘onderhandelingsinstrument’ en zei dat ‘grote investeerders en de markten het referendum niet zullen verwarren met de ware intenties van een vijfsterren-regering als het gaat om de euro.’ (Dat hopen we van harte, aangezien een bindend referendum niet is toegestaan volgens de Italiaanse grondwet. Maar we dwalen af.) Voorts toont een recente enquête van Pew aan dat 61% van de Italiaanse respondenten die M5S gunstig gezind zijn, ook de EU een warm hart toedragen.

Positief

De enquête verschafte tevens inzicht in de vraag waarom het anti-EU en anti-euro sentiment is afgenomen. Het oordeel van de respondenten over de economie in de EU is in alle 10 landen verbeterd, met inbegrip van Nederland, Duitsland, Frankrijk en Italië. De enquête liet ook zien dat de publieke opinie over de EU was verbeterd: Het percentage Duitsers dat redelijk of zeer positief is over de EU steeg vanaf begin juni 2016 met 16 procentpunten tot 68%, in Nederland steeg dit met 13 procentpunten tot 64% en in Frankrijk met 18 procentpunten tot 56%. Alleen in Italië nam de positieve kijk op de EU af, zij het met slechts 2 procentpunten.

Evenzo zagen de meeste respondenten de Brexit als een slechte zaak voor de EU en voor het Verenigd Koninkrijk. Het Verenigd Koninkrijk is in de twaalf maanden na het referendum weliswaar niet getroffen door rampspoed, maar heeft nog een lange en moeizame weg te gaan. Wellicht is deze verklaring hierop een reactie. Het lijkt ons dat een proteststem tegen de status quo minder aantrekkelijk is geworden nu de status quo minder negatief wordt beoordeeld. Een beter sentiment zal andere landen er hoogstwaarschijnlijk niet toe bewegen de EU of euro in navolging van de Britten te verlaten.

Fisher Investments Nederland is de Nederlandse tak van Fisher Investments Europe Limited, een volledige dochteronderneming van Fisher Investments. Fisher Investments is een onafhankelijke, particuliere vermogensbeheerder. Fisher Investments Europe delegeert het portefeuillebeheeractiviteiten aan zijn moedermaatschappij. Dit artikel geeft de standpunten, inzichten en commentaren van redactiemedewerkers van Fisher Investments weer, die op elk moment onaangekondigd kunnen veranderen. De weergegeven marktgegevens dienen louter ter illustratie en informatie. Niets in dit artikel kan worden uitgelegd als beleggingsadvies of een aanbeveling om een effect te kopen of verkopen, noch als een bewijs dat een specifieke transactie of beleggingsstrategie geschikt is voor een bepaald persoon.

Dit is een partnerpagina. De redactie van Elsevier Weekblad is niet verantwoordelijk voor de inhoud.

Heeft de regering-Trump de euro de oorlog verklaard?

Zijn de VS en de eurozone verwikkeld in een stille valutaoorlog— een opzettelijke poging om elkaars valuta te verzwakken? We hebben gezien dat veel beleidsmakers en traders zich dit kennelijk afvragen de laatste tijd, nadat de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin dit jaar op het World Economic Forum (WEF) naar verluidt de voordelen van … Continued

Lees verder

Vrees voor afbouw aankoopprogramma ECB ongegrond, leert de geschiedenis

Moeten we ons schrap zetten voor onheil? De ECB verlaagt vanaf deze maand het bedrag van haar maandelijkse obligatieaankopen van 60 naar 30 miljard euro en stopt in september wellicht volledig met kwantitatieve versoepeling. Velen vrezen dat dit de economie van de eurozone in gevaar zal brengen en de aandelenmarkten zal doen instorten, omdat volgens … Continued

Lees verder

Aandelen in de eurozone kunnen zonder verdere integratie stijgen

De markten van de eurozone hebben laten zien dat ze kunnen hergroeperen, ongeacht of pogingen om het valutablok te verenigen, al dan niet slagen. Na de oproep van de Franse president Emmanuel Macron tot meer Europese integratie, kan de inspanning om een Duitse regering te vormen kanselier Angela Merkel in dezelfde richting duwen. De Nederlandse … Continued

Lees verder

Afnemende politieke onzekerheid in Italië?

Aan het eind van 2016 leek het euroscepticisme toe te nemen. Door de mislukking van de Italiaanse electorale hervormingen in december 2016 en een eurosceptische kandidaat die een gedeelde eerste plaats behaalde bij de presidentiële verkiezingen in Oostenrijk, werden deze krachten duidelijk. Voorafgaand aan een druk verkiezingsjaar in de eurozone, vreesden velen dat dit een … Continued

Lees verder

Positieve verrassing nu de angst voor protectionisme geen realiteit lijkt te worden

Ondanks de verkiezing van Trump en de Brexit blijkt dat de vrijhandel toeneemt. door Fisher Investments Nederland Beleggers die bang waren dat de recente protectionistische sentimenten de vrijhandel zou afremmen, kunnen opgelucht ademhalen. De voorbije achttien maanden wakkerden de Brexit, de verkiezing van Donald Trump, de nationalistische sentimenten in Nederland en andere ontwikkelingen de angst … Continued

Lees verder

Sluit Nederland zich aan bij het clubje minderheidsregeringen?

Hoewel de Nederlandse kiezers een nieuw parlement hebben gekozen, zijn de partijleiders er nog steeds niet in geslaagd een regering te vormen. De VVD van premier Mark Rutte, D66 en het CDA zijn zonder meer bereid tot samenwerking, maar over de vraag met welke vierde partij ze een meerderheidsregering moeten vormen, verschillen ze van mening. … Continued

Lees verder

Draghi, Nederlandse parlementariërs en de dansende tulp

De voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) Mario Draghi heeft op 10 mei op uitnodiging van de Tweede Kamer een bezoek gebracht aan Den Haag voor een discussie en een vraag- en antwoordsessie over de economie van de eurozone. Op het eerste gezicht is hij precies het type toerist dat Nederlandse ambtenaren graag zien. … Continued

Lees verder

Waarom vrees voor handelsoorlogen gunstig is

De Amerikaanse president Donald Trump trekt fel van leer tegen “oneerlijke” valutamanipulatie en “rampzalige” handelsovereenkomsten. Britse kiezers besloten geen deel te willen uitmaken van de interne markt als dat betekent dat ze aan de leiband van Brussel moeten lopen. Nederlandse politici hebben de mond vol van de bescherming van de Nederlandse “kroonjuwelen”. De Franse presidentsverkiezingen … Continued

Lees verder

Fisher Investments Europe Vermogensbeheerder van het Jaar

Fisher Investments Europe timmert aardig aan de weg. De vermogensbeheerder is door de in Londen gevestigde beurswebsite ADVFN voor het tweede opeenvolgende jaar uitgeroepen tot Vermogensbeheerder van het Jaar tijdens de uitreiking van de International Financial Awards. Die prijsuitreiking biedt een podium aan vernieuwende producten en diensten in de internationale financiële sector. Fisher Investments Europe, opgericht in … Continued

Lees verder

Hoe Fisher Investments Nederland tegen de Europese verkiezingen aankijkt

Waarom Fisher Investments Nederland optimistisch is over de eurozone dit jaar In zowel Nederland als Frankrijk komt de verkiezingscampagne op toeren, en beleggers worden steeds nerveuzer – net zoals voor het Brexit-referendum en de Amerikaanse verkiezingen vorig jaar. Toen profiteerden aandelen van wat Fisher Investments Europe een ‘jaar van afnemende onzekerheid’ noemde, doordat beleggers langzamerhand … Continued

Lees verder