Instinct en beleggen

Instinct is onderdeel van wat ons menselijk maakt. Nuttig of niet, ons instinct komt telkens weer om de hoek kijken bij onze dagelijkse besluitvormingsprocessen.

Helaas is het voor beleggingsbeslissingen niet anders. Waarom “helaas”? Ons instinct werkt vaak averechts bij beleggen. U hoort uw collega’s wellicht zeggen dat ze gewoon “wisten” dat aandeel X met 15% zou dalen. We horen deze verhalen voortdurend wanneer instinct ons de juiste beslissing doet nemen. Of we “wisten” dat iets vervelends zou gebeuren en we maakten de fout om niet naar ons instinct te luisteren. Ten minste, zo herinneren we het ons. Bij deze overtuigingen is het echter vrijwel altijd uw brein dat u voor de gek houdt.

‘Behavioural finance’ is een stroming binnen de gedragspsychologie, die tracht te begrijpen hoe ons brein zich heeft ontwikkeld als het gaat om de manier waarop dagelijkse beslissingen worden genomen. Financiële deskundigen gebruiken behavioural finance om te begrijpen hoe het komt dat beleggers fouten maken. Geen wonder dus dat onze hersenen, die in de afgelopen millennia prima in staat waren om onze overleving te waarborgen, veel minder goed in staat zijn om de meer eigentijdse beleggingsprocessen te verwerken. Als we iets hebben geleerd van behavioural finance, dan is het dat je instinct buiten beschouwing moet laten bij beleggingsbeslissingen.

Ons selectieve geheugen verblindt ons

Onze hersenen zijn niet gebouwd om complexe systemen als aandelenmarkten te doorgronden. Hoe kan ons instinct ons op een dwaalspoor zetten? Vraag je collega die gewoon “wist” dat aandeel X met 15% zou dalen eens of hij echt wist dat het zou dalen, of dat het een terloopse gedachte was die hem in zijn overtuiging sterkte toen de aandelenkoers begon te dalen. Of ze het nu willen toegeven of niet, vaak is sprake van het laatste. Dit staat ook bekend als de “hindsight bias” – het gevoel achteraf dat je “steeds wist” wat er zou gebeuren, zelfs als je in werkelijkheid slechts een vaag vermoeden had. Door deze valse veronderstelling vertrouwt u op uw instinct, waardoor uw vooringenomenheid u er telkens weer van kan weerhouden succesvol te beleggen. De neiging om overmoedig te worden is natuurlijk. We zijn ook maar mensen, en toegeven dat we fout zitten kan moeilijk zijn. Het is veel fijner om op te scheppen over het feit dat we het bij het juiste eind hadden. U hoort een vriend misschien zoiets zeggen als “als je gewoon de drie aandelen had gekocht waar ik het over had, zou je portefeuille beter hebben gepresteerd dan de markt”. Wat die vriend vergeet te zeggen, is dat de 10 andere aandelen die hij adviseerde het niet zo goed hebben gedaan. Het is niet allemaal hun schuld! Overmoed is een van de manieren waarop ons brein ons voor de gek houdt om ons te verblinden voor de werkelijkheid.

Bij marktonderzoek dat ons bedrijf uitvoerde onder beleggers die hun eigen beleggingen beheren, kwamen we veel beleggers tegen die “wisten” dat de bearmarkt van 2008 zou verlopen zoals het in werkelijkheid ook is gebeurd. Ze verklaarden dat de neergang vanzelfsprekend was voor iedereen met een beetje gezond verstand. In werkelijkheid, als deze beleggers echt wisten wat er ging gebeuren in 2008, hadden ze zich uit de markt teruggetrokken in plaats van enorme verliezen te lijden, zoals velen overkwam.

Mensen hebben een grotere hekel aan verlies dan dat ze plezier beleven aan winst

Een onderzoek onder Amerikaanse beleggers liet zien dat de hekel die ze hebben aan verlies 2,5 keer zo groot is dan het plezier dat ze beleven aan winst.[i] Hoe ongeloofwaardig dit ook klinkt, we hebben het aan onze vroege voorouders te danken dat deze reactie in onze hersenen is verankerd. Deze respons dateert uit de tijd dat onze voorouders probeerden onmiddellijke pijn of letsel te vermijden. Degenen die het best in staat waren om letsel te vermijden werden beloond doordat ze overleefden, dus is het logisch dat onze hersenen meer hun best doen om pijn te vermijden dan om plezier te ervaren. Hoewel de situaties waar onze voorouders mee te maken hadden wellicht eerder een kwestie van leven of dood waren, reageren beleggers vandaag de dag op soortgelijke wijze als het gaat om pijn vermijden. Dit principe staat te boek als ‘kortzichtige verliesaversie’.

Naar ons idee weten beleggers dat ze langetermijndoelstellingen moeten nastreven in plaats van zich te richten op kortetermijnbewegingen in de markt. Maar naarmate de volatiliteit toeneemt, kunnen beleggers in paniek raken en treedt hun vluchtinstinct in werking. Ze voelen de behoefte om actie te ondernemen en zich te beschermen tegen het gevaar waarmee ze geconfronteerd worden—waardoor ze hun langetermijnstrategie uit het oog verliezen. Als gevolg van hun kortzichtige verliesaversie zijn beleggers hiertoe vaak bereid, waardoor ze in de toekomst mogelijk een veel hoger rendement mislopen. Omdat we allemaal mensen zijn, voelen we vaak de behoefte om actie te ondernemen wanneer we bloot staan aan gevaar, en vergeten we dat het bij beleggen vaak het beste is om helemaal niets doen.

Onze hersenen werken anders onder druk

Volatiliteit kan worden beschouwd als de “prijs die je moet betalen” om een rendement op aandelenniveau te behalen. Correcties zijn een goed voorbeeld van volatiliteit. Dit zijn forse, door sentiment ingegeven koersdalingen van 10% à 20% tijdens een bullmarkt. Zelfs in jaren dat de markt grotendeels stijgt, volgt deze stijging zelden een rechte lijn. Figuur 1 geeft de correcties in de huidige bullmarkt weer.

Figuur 1: Huidige bullmarkt

Bron: FactSet, per 2/1/2019. Rendement MSCI World van 9/3/2009 – 31/12/2018. Rendement uitgedrukt in GBP. Schommelingen in de wisselkoers tussen het pond en de euro kunnen leiden tot hogere of lagere beleggingsrendementen. De MSCI World Index is een free float-aangepaste, marktkapitalisatie-index die ontworpen is om de prestaties van de aandelenmarkten van 23 ontwikkelde landen te meten.

Aangezien correcties ingegeven worden door sentiment en niet door fundamentals, is het normaal dat markten zich snel herstellen, want het sentiment kan even snel verbeteren als verslechteren. Doorgewinterde beleggers hebben soms moeite om de negatieve berichtgeving rond een marktcorrectie te negeren. Hun instinct zegt hen wellicht: “Ik moet de schade beperken.” Beleggers die hun instinct weten te negeren en gedurende de correctie belegd blijven, worden hiervoor doorgaans beloond wanneer de markten zich herstellen. Maar zij die in paniek raken en hun aandelen verkopen, moeten vervolgens het juiste moment bepalen om weer in te stappen – en dat is niet zo eenvoudig.

Zelfs de meest succesvolle beleggers lukt het niet om steeds nauwkeurig te bepalen wanneer correcties beginnen en eindigen. In plaats van te proberen elke hobbel te vermijden bij het beleggen in aandelen, moet u zich richten op de essentie – uw beleggingsdoelstellingen op lange termijn. Dus als u luistert naar uw instinct en aandelen van de hand doet wanneer de markt zich op een relatief dieptepunt bevindt, loopt u toekomstige winsten mis, en betaalt u extra transactiekosten. Met als gevolg dat het nog moeilijker wordt om uw beleggingsdoelstellingen te bereiken.

De volgende keer dat uw instinct probeert invloed uit te oefenen op een beleggingsbeslissing, onthoud dan het volgende: doordat onze hersenen zich in de loop van de tijd hebben ontwikkeld, spelen dezelfde reacties die bepalend waren voor de beslissingen van onze voorouders een rol bij onze beleggingsbeslissingen; en vaak hebben ze een averechts effect.

Fisher Investments Nederland is het Nederlandse bijkantoor van Fisher Investments Europe Limited. Fisher Investments Nederland is ingeschreven bij de Nederlandse Kamer van Koophandel onder nummer 57731446. Als Nederlands bijkantoor van Fisher Investments Europe Limited staat Fisher Investments Nederland onder toezicht van de Britse toezichthouder FCA en, op basis van kennisgeving, van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Fisher Investments Europe Limited is geautoriseerd en gereguleerd door de Britse toezichthouder Financial Conduct Authority (FCA-nummer 191609). Het is geregistreerd in Engeland (ondernemingsnummer 3850593). Fisher Investments Europe Limited heeft als maatschappelijke zetel: 2nd Floor, 6-10 Whitfield Street, London, W1T 2RE, Verenigd Koninkrijk.

Fisher Investments Europe Limited besteedt het portefeuillebeheer uit aan zijn moedermaatschappij, Fisher Asset Management, LLC, dat opereert onder de naam Fisher Investments, gevestigd is in de VS en onder toezicht van de Amerikaanse Securities and Exchange Commission staat. Beleggen op de beurs brengt het risico van verlies met zich mee en er is geen garantie dat het belegde kapitaal geheel of gedeeltelijk terugbetaald zal worden. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie of betrouwbare indicatie van toekomstig rendement. De waarde en opbrengst van de beleggingen volgen de schommelingen van de wereldwijde aandelenmarkten en van de internationale wisselkoersen.

[i] Daniel Kahneman en Amos Tversky, “Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk.” Econometrica, volume 47, nummer 2 (maart 1979). blz. 263 – 291.

Dit is een partnerpagina. De redactie van Elsevier Weekblad is niet verantwoordelijk voor de inhoud.

Bij pensioenplanning gaat het niet alleen om leeftijd

Leeftijd is maar een getal. Hoewel het zeker geen onbetekenend getal is, is het niet de enige factor om rekening mee te houden bij beslissingen over uw assetallocatie. Assetallocatie is de mix van aandelen, vastrentende effecten, contanten en andere effecten waaruit uw beleggingsportefeuille is opgebouwd. Het selecteren van een passende assetallocatie voor uw portefeuille is … Continued

Lees verder

Geen enkele aandelencategorie staat voor altijd aan kop

Welk type aandelen is objectief gezien het best? Smallcap of largecap? Waarde of groei? Sommige beleggers hebben een specifieke voorkeur. Sommige beleggingsbeheerders gebruiken zelfs maar een enkele stijl – en er zijn zeker gemeenschappelijke beleggingsfondsen en ETF’s te vinden die zich op één specifieke beleggingsstijl concentreren. In sommige gevallen is zo’n aanpak niet meer dan … Continued

Lees verder

Hoogtevrees op de aandelenmarkt

Bent u in een artikel wel eens gewaarschuwd voor ‘te hoge’ aandelenkoersen? Of hebt u wel eens gelezen dat de koersen op het punt staan te kelderen door overgewaardeerde aandelen of ‘gevaarlijke’ beursrecords? Wanneer aandelenkoersen recordhoogten bereiken, zijn sommige beleggers bang dat er een marktdaling aan zit te komen. Hoewel hoogtevrees al menigmaal nuttig is … Continued

Lees verder

Verder kijken dan rente en dividenden om kasstroom te genereren

Veel beleggers, al dan niet met pensioen, hopen op enig moment geld te verdienen met hun beleggingsportefeuilles. Dit kan een prima manier zijn om uw vermogen te laten renderen. Helaas denken veel beleggers echter dat ze een portefeuille vol dividenduitkerende aandelen of rentedragende obligaties moeten hebben om deze kasstroom te genereren. Dit soort portefeuilles zal … Continued

Lees verder

Waarom deze Common Risk Ratio niet zo werkt als u denkt

Op de korte termijn kan een volatiele aandelenmarkt beleggers een onbehaaglijk gevoel geven. Volatiliteit maakt beleggen onzeker, en mensen houden in de regel van zekerheid. Dus wat kun je doen om volatiliteit te meten en ervoor te zorgen dat je portefeuille een passend risicoprofiel heeft? Als je deze vraagt stelt aan hoogleraren of anderen in … Continued

Lees verder

Wie kan er passief beleggen?

Op het eerste gezicht kan passief beleggen een koud kunstje lijken. Koop een of meer low-cost-fondsen die correleren met een index voor de brede markt, doe deze niet meer van de hand en zie hoe uw vermogen groeit. Nu is passief beleggen op zich geen slecht idee. Zolang u het belegde geld onberoerd laat, zal … Continued

Lees verder

Twee manieren van rijk worden met beleggen

Als het gaat om beleggen in aandelen, denken sommige beleggers dat geconcentreerd beleggen in een paar posities de beste manier is om je portefeuille te doen groeien. Een beperkt aantal beleggingen aanhouden kan flink renderen, maar het kan ook zeer risicovol blijken. Andere beleggers zijn juist beducht voor overmatige concentratie en vermijden die dan ook, … Continued

Lees verder

Hoe ervaren beleggers gebruik maken van het nieuws

Speculeren op basis van conventionele interpretaties of bekend nieuws moet wel een van de duurdere gewoontes zijn bij beleggen. Dit komt doordat een beleggingsidee, wanneer u er in de media meer dan eens iets over leest of hoort, waarschijnlijk niet zal werken. En als dat wel zo is, dan duurt dat niet lang. Tegen de … Continued

Lees verder

De mythe van marktzekerheid

‘Aandelen lijken momenteel zo onzeker. Ik wacht gewoon tot de markt tot rust komt, en dan word ik weer actief.’ Veel beleggers denken dat dit logisch is — wachten tot de marktvolatiliteit wegebt, of tot een correctie of bearmarkt ten einde komt, voordat je je geld weer in aandelen belegt. Maar wat is nu precies … Continued

Lees verder

QE-geldkraan gaat dicht, maar niet getreurd!

Met een tragere groei van het bbp (bruto binnenlands product, een schatting door de overheid van de output van de economie van het land) in het derde kwartaal, bracht ons onderzoek van de financiële publicaties vaak de vrees aan het licht dat het besluit van de ECB van medio december om haar programma voor monetaire … Continued

Lees verder

Beoordeel politiek op het beleid, niet op de personen

De internationale politiek werd dit najaar enigszins opgeschrikt. Eerst door de verklaring van de Duitse bondskanselier Angela Merkel dat dit haar laatste ambtstermijn is, en vervolgens door het gerucht dat de vroegere Britse premier David Cameron wil terugkeren in de actieve politiek. Het vertrek van Merkel is pas voor 2021 gepland en de geruchten over … Continued

Lees verder

Waarom vergrijzing en dalende geboortecijfers geen kwaad kunnen voor aandelen

Bij het doornemen van de financiële media treffen we vaak artikelen aan over hoe demografische verschuivingen in de toekomst zullen leiden tot beursdalingen. Volgens sommige commentatoren zouden vergrijzing en dalende geboortecijfers – vooral in de ontwikkelde landen – een last op de economieën van de toekomst leggen doordat de productiviteit zou gaan dalen en de … Continued

Lees verder

Voor langetermijnbeleggers is goud geen blinkend alternatief

In ons dagelijkse rondje langs de financiële media komen we vaak artikelen tegen die beleggingen aanprijzen die, naar men beweert, goed presteren wanneer de aandelenmarkten onderuit gaan. Goud is een alom gebruikt beleggingsinstrument. Velen gaan ervan uit dat het glimmende gele metaal hen verzekert tegen dalende aandelen. Omdat er in 2018 al vele perioden van … Continued

Lees verder

Analyse van in de media gehanteerde beeldspraak over markten

Markten. De financiële media praten vaak over markten alsof ze het over mensen hebben. Soms zijn de markten bang voor iets. Op andere momenten zijn ze enthousiast. Deskundigen beweren ook dat ze risico’s kunnen negeren en onderschatten. Soms worden ze als zelfgenoegzaam omschreven. Op andere momenten kunnen we lezen dat ze gewoonweg efficiënt zijn. Wat … Continued

Lees verder

‘Whatever It Takes’, zes jaar later

Deze dagen zijn vele ogen gericht op Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), nu er in de media wordt gespeculeerd over de plannen van de bank voor het monetaire beleid en in het bijzonder over de kwantitatieve verruiming (quantitative easing, QE). QE is een veelgebruikte term voor het activa-opkoopprogramma van de bank, … Continued

Lees verder

De politiek kan de ontwikkeling van de markt bepalen—maar niet zoals de meeste mensen verwachten

Praten over politiek kan heftige reacties losmaken. En heb je het daarnaast ook nog over geld, dan weet je zeker dat er naar je geluisterd wordt. Disclaimer: Aangezien politieke voorkeur tot gevaarlijke beleggingsfouten leidt, is ons politieke commentaar niet gebonden aan een bepaalde partij of ideologie. Wij hebben geen voorkeur voor een bepaalde politieke partij, … Continued

Lees verder

Over populisme: de Griekse paradox uitgelicht

Sinds de staatsschuldencrisis in de eurozone werd aangewakkerd door de perikelen rond het Griekse overheidstekort, hebben eurosceptische populisten de wind in de zeilen doordat ze de Europese Unie (EU) of de euro de schuld geven van de economische malaise. Talrijke verslaggevers in reguliere media stelden dat de euro of de EU ten dode opgeschreven is … Continued

Lees verder

Waarop moeten Europese beleggers letten?

Opzienbarende nieuwtjes en langetermijnuitdagingen wedijveren om de aandacht van de beleggers en kunnen hen afleiden van de analyse waarop het wellicht het meest aankomt. Wat hebben klimaatverandering, vergrijzing, het vaak met horten en stoten verlopende integratieproces  van de eurozone en de verre politieke toekomst van China met elkaar gemeen? Het zijn allemaal kwesties die volgens … Continued

Lees verder

Heeft de regering-Trump de euro de oorlog verklaard?

Zijn de VS en de eurozone verwikkeld in een stille valutaoorlog— een opzettelijke poging om elkaars valuta te verzwakken? We hebben gezien dat veel beleidsmakers en traders zich dit kennelijk afvragen de laatste tijd, nadat de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin dit jaar op het World Economic Forum (WEF) naar verluidt de voordelen van … Continued

Lees verder

Vrees voor afbouw aankoopprogramma ECB ongegrond, leert de geschiedenis

Moeten we ons schrap zetten voor onheil? De ECB verlaagt vanaf deze maand het bedrag van haar maandelijkse obligatieaankopen van 60 naar 30 miljard euro en stopt in september wellicht volledig met kwantitatieve versoepeling. Velen vrezen dat dit de economie van de eurozone in gevaar zal brengen en de aandelenmarkten zal doen instorten, omdat volgens … Continued

Lees verder

Aandelen in de eurozone kunnen zonder verdere integratie stijgen

De markten van de eurozone hebben laten zien dat ze kunnen hergroeperen, ongeacht of pogingen om het valutablok te verenigen, al dan niet slagen. Na de oproep van de Franse president Emmanuel Macron tot meer Europese integratie, kan de inspanning om een Duitse regering te vormen kanselier Angela Merkel in dezelfde richting duwen. De Nederlandse … Continued

Lees verder

Afnemende politieke onzekerheid in Italië?

Aan het eind van 2016 leek het euroscepticisme toe te nemen. Door de mislukking van de Italiaanse electorale hervormingen in december 2016 en een eurosceptische kandidaat die een gedeelde eerste plaats behaalde bij de presidentiële verkiezingen in Oostenrijk, werden deze krachten duidelijk. Voorafgaand aan een druk verkiezingsjaar in de eurozone, vreesden velen dat dit een … Continued

Lees verder

Positieve verrassing nu de angst voor protectionisme geen realiteit lijkt te worden

Ondanks de verkiezing van Trump en de Brexit blijkt dat de vrijhandel toeneemt. door Fisher Investments Nederland Beleggers die bang waren dat de recente protectionistische sentimenten de vrijhandel zou afremmen, kunnen opgelucht ademhalen. De voorbije achttien maanden wakkerden de Brexit, de verkiezing van Donald Trump, de nationalistische sentimenten in Nederland en andere ontwikkelingen de angst … Continued

Lees verder

Een jaar later, en nog geen kettingreactie ten gevolge van de Brexit

23 juni vorig jaar was een historische dag voor Europa: De Britten gingen naar de stembus voor het meest besproken referendum in de recente geschiedenis: wel of geen Brexit. Toen de stemmen waren geteld en het duidelijk was dat Groot-Brittannië ervoor had gekozen om de Europese Unie (EU) te verlaten, sloeg de angst toe. In … Continued

Lees verder

Sluit Nederland zich aan bij het clubje minderheidsregeringen?

Hoewel de Nederlandse kiezers een nieuw parlement hebben gekozen, zijn de partijleiders er nog steeds niet in geslaagd een regering te vormen. De VVD van premier Mark Rutte, D66 en het CDA zijn zonder meer bereid tot samenwerking, maar over de vraag met welke vierde partij ze een meerderheidsregering moeten vormen, verschillen ze van mening. … Continued

Lees verder

Draghi, Nederlandse parlementariërs en de dansende tulp

De voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) Mario Draghi heeft op 10 mei op uitnodiging van de Tweede Kamer een bezoek gebracht aan Den Haag voor een discussie en een vraag- en antwoordsessie over de economie van de eurozone. Op het eerste gezicht is hij precies het type toerist dat Nederlandse ambtenaren graag zien. … Continued

Lees verder

Waarom vrees voor handelsoorlogen gunstig is

De Amerikaanse president Donald Trump trekt fel van leer tegen “oneerlijke” valutamanipulatie en “rampzalige” handelsovereenkomsten. Britse kiezers besloten geen deel te willen uitmaken van de interne markt als dat betekent dat ze aan de leiband van Brussel moeten lopen. Nederlandse politici hebben de mond vol van de bescherming van de Nederlandse “kroonjuwelen”. De Franse presidentsverkiezingen … Continued

Lees verder

Fisher Investments Europe Vermogensbeheerder van het Jaar

Fisher Investments Europe timmert aardig aan de weg. De vermogensbeheerder is door de in Londen gevestigde beurswebsite ADVFN voor het tweede opeenvolgende jaar uitgeroepen tot Vermogensbeheerder van het Jaar tijdens de uitreiking van de International Financial Awards. Die prijsuitreiking biedt een podium aan vernieuwende producten en diensten in de internationale financiële sector. Fisher Investments Europe, opgericht in … Continued

Lees verder

Hoe Fisher Investments Nederland tegen de Europese verkiezingen aankijkt

Waarom Fisher Investments Nederland optimistisch is over de eurozone dit jaar In zowel Nederland als Frankrijk komt de verkiezingscampagne op toeren, en beleggers worden steeds nerveuzer – net zoals voor het Brexit-referendum en de Amerikaanse verkiezingen vorig jaar. Toen profiteerden aandelen van wat Fisher Investments Europe een ‘jaar van afnemende onzekerheid’ noemde, doordat beleggers langzamerhand … Continued

Lees verder