politiek

‘Nederland alleen actief in Irak, met zes F-16’s’

Door Shari Deira - 24 september 2014

Het kabinet komt woensdagmiddag om 16.00 uur bijeen voor een extra ministerraad. De ministers zullen praten over een eventuele Nederlandse inzet in de internationale strijd tegen terreurbeweging IS.

Amerika begon, ondersteund door Arabische landen, in de nacht van maandag op dinsdag met het uitvoeren van luchtaanvallen. Vijf vragen over Nederland en de strijd tegen IS.

1. Wat kunnen we van het overleg verwachten?

Premier Mark Rutte (VVD) is zelf niet aanwezig. Hij is in New York voor de top van de Verenigde Naties (VN). Ook de ministers Frans Timmermans (PvdA, Buitenlandse Zaken) en Lilianne Ploumen (PvdA, Buitenlandse Handel) zijn in New York. Ze zijn alle drie wel nauw bij de besluitvorming betrokken.

De ministerraad wordt geleid door vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA). Ingewijden verwachten dat het beraad tot overeenstemming zal leiden, en dat de Tweede Kamer daarna wordt ingelicht. Nederland zet volgens de bronnen waarschijnlijk zes  F-16-gevechtsvliegtuigen in. Nederland wordt alleen militair actief in Irak, en zal in Syrië humanitaire en diplomatieke steun bieden.

2. Is er een Kamermeerderheid voor ingrijpen in Syrië?

Uit een rondgang van RTL Nieuws bleek dinsdag dat een Kamermeerderheid het optreden van Amerika steunt en dat ook Nederland bereid moet zijn om deel te nemen aan de strijd tegen IS. Feit is dat de meeste partijen, waaronder regeringspartij PvdA, waarde hechten aan een volkenrechtelijk mandaat, oftewel toestemming op basis van het internationale volkenrecht.

In Irak was een volkenrechtelijk mandaat niet nodig, omdat de Iraakse regering zelf nadrukkelijk om hulp heeft gevraagd. In Syrië is dat niet het geval, hoewel de Syrische president Bashar al-Assad wel op de hoogte was van de bombardementen.

3. Is zo’n mandaat echt nodig?

Er kan daarvoor een uitzondering worden gemaakt, omdat in het Regeerakkoord staat dat een volkenrechtelijk mandaat niet nodig is als er sprake is van een humanitaire noodsituatie. Vooral voor de PvdA is zo’n mandaat belangrijk, de VVD hecht er minder waarde aan.

Bronnen zeggen tegen De Telegraaf dat de PvdA het liefst een volkenrechtelijk mandaat ziet van de VN-Veiligheidsraad, maar inmiddels zou de partij ook een andere vorm van volkenrechtelijke instemming, in de marge van de Algemene Vergadering van de VN accepteren. Dan moet formeel worden vastgesteld dat er sprake is van een humanitaire noodsituatie.

4. Heeft premier Rutte zich al uitgesproken?

Premier Rutte zei dinsdag dat hij ‘begrip’ heeft voor het besluit van de Amerikanen: ‘Ik heb de verschrikkelijke beelden gezien van de situatie aan de grens tussen Syrië en Turkije.’ Over een eventuele Nederlandse bijdrage zei Rutte dat het kabinet dat nog aan het bezien is.

Hoewel het kabinet nu druk voelt om mee te doen in de internationale strijd, heeft Rutte gezegd niets te willen overhaasten. ‘Ik voel ook haast. Maar we moeten niet overhaasten en eerst zorgvuldig met de grote groep landen kijken wie wat doet en hoe het volkenrechtelijk zit.’

5. Kabinet overlegt over een artikel 100-brief. Wat is dat precies?

Een artikel 100-brief is een brief waarin de regering de Staten-Generaal vooraf informeert over de inzet van de Krijgsmacht ‘ter handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde, en ten behoeve van hulpverlening in geval van een gewapend conflict’.

De regering hoeft van tevoren geen toestemming te vragen aan de Eerste en Tweede Kamer, maar moet de volksvertegenwoordigers wel informeren.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.