politiek

Plasterk bereid zetelroof aan te pakken, maar hoe?

Door Shari Deira - 21 november 2014

Tweede Kamerleden die uit de fractie stappen of uit de fractie worden gezet, mogen gewoon in de Kamer blijven zitten. Vaak tot grote onvrede van hun oude partij. In de toekomst verandert dat wellicht.

Minister Ronald Plasterk (PvdA, Binnenlandse Zaken) zei vrijdag voorafgaand aan de ministerraad dat hij laat onderzoeken of hij hier iets tegen kan ondernemen, als de Tweede Kamer dat wil.

Afsplitsing

Tweede Kamerleden Selcuk Öztürk en Tunahan Kuzu stapten vorige week na een conflict uit de PvdA-fractie, maar behielden hun zetel. Coalitiepartijen VVD en PvdA hebben toch nog een meerderheid in de Tweede Kamer, maar die is wel iets krapper geworden.

Er zijn dit jaar meer afsplitsingen buiten de kiezer omgegaan. Zo vertegenwoordigt Norbert Klein niet langer 50Plus, maar zit hij nog wel in de Tweede Kamer. Hierdoor heeft de ouderenpartij nog maar één zetel over.

Bij de PVV gebeurde eerder hetzelfde. Louis Bontes en Joram van Klaveren stapten uit de partij van Geert Wilders en vormen nu samen groep Bontes/van Klaveren. Door alle afsplitsingen zitten er nu zestien fracties in de Tweede Kamer, terwijl er maar elf zijn gekozen.

Plasterk: ‘Je kunt je afvragen of dat de bedoeling was.’ Het is niet mogelijk om hier op korte termijn iets aan te doen, omdat het om een ingrijpende verandering gaat. ‘Dat is iets voor de lange termijn.’

PvdA-fractieleider Diederik Samsom zei vorige week al dat er wat hem betreft moet worden nagedacht over een manier om te voorkomen dat Kamerleden die opstappen of uit de fractie worden gezet, hun zetel meenemen.

Zetelroof

Onvrede over het roven van zetels bestaat al langer. De Kamerleden die hun zetel meenemen, hebben hun zetel meestal niet via voorkeursstemmen veroverd. Ze zorgen dan ook al jaren voor beroering.

Kamervoorzitter Frans-Joseph van Thiel van de Katholieke Volkspartij (KVP) sprak in 1975 over ‘een niet gezond verschijnsel’, schreef weekblad Elsevier in 2006.

De Commissie voor de Werkwijze van de Tweede Kamer opperde dat jaar splijtpartijen het werken moeilijker te maken door de toeslag voor de fractievoorzitter, de toewijzing van werkruimten en de spreektijden te beperken. Maar het voorstel sneeft omdat het volgens de KVP niet ver genoeg gaat.

Van Thiel suggereerde ook nog om een bepaling in de Kieswet op te nemen die het lidmaatschap van de Kamer koppelt aan het gekozen zijn voor een bepaalde partij en aan een bepaald programma.

Dat voorstel werd in 2001 herhaald door VVD en CDA, maar het ministerie van Binnenlandse Zaken constateert dat de koppeling van het lidmaatschap van een volksvertegenwoordiger aan een politieke partij een ingrijpende wijziging van de Kieswet vergt.

De wijziging heeft vooral gevolgen voor de kiezer die niet op een partij stemt, maar op een persoon. In de jaren daarna zijn er meer voorstellen en suggesties geweest om zetelroof tegen te gaan, maar die hebben het niet gered. Als Plasterk dit probleem wil oplossen, staat hem een pittige strijd te wachten.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.