politiek

Toekomst van de Antillen: losser verband of gemenebest

Door Shari Deira - 01 december 2014

De Tweede Kamer debatteert maandag over een mogelijke nieuwe structuur voor de Antillen. Een onderwerp waarover de VVD en SP het eens zijn: Curaçao, Sint-Maarten en Aruba moeten een keuze maken.

‘Het is tijd voor verandering. Nederland kan goed bestuur niet afdwingen als bestuurders op de eilanden dat niet willen,’ schrijven VVD-Kamerlid André Bosman en zijn SP-collega Ronald van Raak maandag in de Volkskrant.

Onafhankelijk

Als het aan de normaal uiterst verdeelde partijen ligt, kan Nederland de eilanden hulp bieden als daar behoefte aan is. ‘Dat kan in de vorm van een gemenebest, een verband van onafhankelijke staten.’

Het is niet de eerste keer dat politici pleiten voor een gemenebest. Ook politici van de Antillen zelf riepen eerder al op tot meer onafhankelijkheid. Zo was er in de begin jaren zeventig ‘Betico’ Croes, een groot voorstander van een autonoom Aruba.

‘In ons land maakte minister Ernst Hirsch Ballin in 1990 al een Schets van een Gemenebestconstitutie voor het Koninkrijk,’ schrijven Bosman en Van Raak.

Volgens VVD en SP kan Nederland in deze vorm met alle eilanden een verdrag sluiten, waarin de vorm van de samenwerking wordt vastgelegd. ‘Het is aan de bevolking om te bepalen hoe nauw de bestuurlijke band met Nederland wordt en welke taken door ons land worden uitgevoerd. Wij kunnen daarbij voorwaarden stellen, zodat we die verantwoordelijkheid ook echt kunnen waarmaken.’

Bemoeienis

Als de eilanden niets zien in een meer gelijkwaardige relatie in de vorm van een gemenebest, moeten zij de regels naleven die in het statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden zijn vastgelegd. Dat betekent dat de eilanden zich niet moeten afzetten tegen Nederlandse bemoeienis.

Dat laatste is lastig, omdat diverse eilanden het afgelopen jaar hebben laten zien dat zij daar wel moeite mee hebben. Minister Ronald Plasterk (PvdA, Koninkrijksrelaties) zei eerder deze maand nog dat hij nog steeds hoopt de corruptie op Sint-Maarten in gezamenlijkheid met het eiland aan te pakken. Er wordt gewerkt aan een ‘actieplan integriteit’.

Het is nog maar de vraag of daar ook daadwerkelijk iets van terecht komt. PvdA-Kamerlid Roelof van Laar klaagde dat er ‘nog geen begin’ was van verbetering en ook de VVD had ‘grote zorgen’ over de positie van het eiland binnen het koninkrijk.

Ook op Aruba waren er het afgelopen jaar problemen. Premier Mike Eman ging eind juli in hongerstaking vanwege de Nederlandse bemoeienis met de begroting van zijn eiland. De gouverneur wilde de begroting niet goedkeuren omdat Aruba te weinig zou doen om het begrotingstekort in te perken. Eman zag dit als aantasting van de autonomie van Aruba.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.