Afshin Ellian Afshin Ellian

De Graaf, Lubbers en Van Agt: regenten die de politiek schaden

Door Afshin Ellian - 14 juni 2013

Eerste Kamervoorzitter Fred de Graaf is terecht opgestapt: hij is gezakt voor de betrouwbaarheidsproef. En de oud-premiers Lubbers en Van Agt hebben staatsgeheimen onthuld. Waarom negeren deze heren democratische principes?

De onpartijdigheid, betrouwbaarheid en eerlijkheid van een politicus worden van tijd tot tijd op de proef gesteld. Soms veroorzaken politici de gebeurtenissen zelf en soms komen ze, zonder zelf een situatie veroorzaakt te hebben, in een omstandigheid te verkeren waarin hun betrouwbaarheid wordt getest

Een politicus blijft altijd een politicus. Een afgetreden minister is een politicus wanneer hij of zij zich over de politiek uitlaat.

Politiek in abstracto bestaat alleen in filosofische boeken.

Politiek is een concreet fenomeen dat met instituties en personen is verbonden.

Catastrofe

Twee politici werden in de afgelopen weken behoorlijk beproefd. De Volkskrant meldde dat de senaatvoorzitter PVV-leider Geert Wilders weghield bij de Koning tijdens de inhuldiging. Wat heeft Fred de Graaf, de voorzitter van de Eerste Kamer, precies gedaan?

De Graaf zou volgens de Volkskrant in de aanloop naar de inhuldiging van koning Willem-Alexander een kunstgreep hebben toegepast om te voorkomen dat Wilders in de nabijheid van de Koning op televisie zou verschijnen. Wat een catastrofe is voorkomen door de oplettende voorzitter van de Eerste Kamer!

Onvoorzien

Maar Wilders is toch een democratisch gekozen fractievoorzitter? Door een onvoorziene samenloop van omstandigheden was Wilders op 30 april bijna een van de vijf volksvertegenwoordigers geweest die Willem-Alexander in de Commissie van In- en Uitgeleide mochten vergezellen bij zijn entree in De Nieuwe Kerk.

Daar stak De Graaf een stokje voor, aldus de Volkskrant. Alles is dus de schuld van de onvoorziene samenloop van omstandigheden. Is Wilders zelf niet een buitengewone vorm van een onvoorziene samenloop van omstandigheden?

Schokkende vraag

Waarom vond de voorzitter van de senaat het onwenselijk dat Kamerlid Geert Wilders in de nabijheid van de Koning zou zijn? De Volkskrant weet wat het antwoord op deze schokkende vraag moet zijn: ‘De Graaf erkent tegenover de Volkskrant dat hij Wilders er liever niet bij had vanwege diens problematische relatie met het Koninklijk Huis, waarop de PVV’er vaak harde kritiek heeft. “In mijn achterhoofd heeft zeker meegespeeld dat het beeld van Wilders naast de koning veel aandacht zou hebben getrokken.”‘

Niet Wilders’ opvattingen over de islam of over immigratie, maar zijn kritiek op toenmalig Koningin Beatrix zou voor De Graaf de reden zijn geweest om Wilders ver weg te houden van de Koning. Wat zou er anders zijn gebeurd? Had Wilders de Koning in de  arm gebeten?

Loyaal

Of zou hij luidkeels tegen de Koning hebben willen zeggen: doe eens normaal man! Of nog erger: zou hij veel te mooi op de foto komen?

Ik weet zeker dat de Koning niets te maken heeft met de handelingen van De Graaf, omdat Willem-Alexander een paar dagen voor de inhuldiging in een interview te kennen gaf dat hij loyaal is aan de democratische principes en de wetten die via het parlement tot stand komen.

Wilders is een volksvertegenwoordiger, dus ook een medewetgever.

De Graaf is terecht opgestapt: hij heeft het principe van onpartijdigheid geschonden dat juist hij bij de inhuldiging in acht moest nemen. Daarmee is hij als politicus gezakt voor deze beproeving.

Kernwapens

Ook twee andere (oud-)politici, hebben zich op een merkwaardige wijze in de schijnwerpers geplaatst. Hier was het principe van betrouwbaarheid in het geding. Twee oud-premiers van CDA-huize, Ruud Lubbers en en Dries van Agt, hebben zich publiekelijk geuit over de opslag van de Amerikaanse kernwapens in Nederland.

Ruud Lubbers gaf in het programma De tijd vliegt toe dat er atoombommen op vliegbasis Volkel liggen. Van Agt bevestigde de juistheid van deze bewering.

Ik hoef u niet uit te leggen dat deze informatie tot de staatsgeheimen behoort. Sterker nog: deze informatie heeft betrekking op de veiligheid van de Nederlandse samenleving.

Geen klein dingetje

Het Openbaar Ministerie gaat de uitspraken van Ruud Lubbers en Dries van Agt over de opslag van Amerikaanse kernwapens in Nederland onderzoeken.

Mijn collega-hoogleraar Wim Voermans reageerde als staatsgeleerde met terechte verbazing op deze uitspraken: ‘Dit is geen klein dingetje, beide heren hebben het vermoeden bevestigd en dat is een overtreding van artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht.’

Volgens artikel 272 Wetboek van Strafrecht zijn ook oud-bewindspersonen verplicht de staatsgeheimen te bewaren. Volgens Voermans kan het niet zo zijn dat ‘een oud-premier hiermee wegkomt en een F-16-piloot niet’. Inderdaad.

Mastodonten

Deze oud-premiers zijn niet meer betrouwbaar. Beide heren moeten definitief worden weggehouden van staatszaken. Zij mogen dus ook niet worden betrokken bij zaken waarbij het Koninklijk Huis betrokken is. Door hun loslippigheid kunnen ze de monarchie schade toebrengen.

De mastodonten van het CDA heb ik hier vaak bekritiseerd en aangeduid als wildplassers die geen respect meer hebben voor beginselen, codes en het algemeen belang. Opnieuw wordt bewijs geleverd van de juistheid van mijn stelling.

Politici moeten leren dat ze respect moeten opbrengen voor democratische principes en politieke deugden als betrouwbaarheid en eerlijkheid.

De voorzitter van de senaat en de twee oud-premiers zijn voorbeelden van politici die door arrogantie en regentesk gedrag de politiek en het algemeen belang beschadigen.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.