Rik Kuethe

Diplomatieke onschendbaarheid is belangrijk, maar niet oneindig

Door Rik Kuethe - 27 januari 2014

Het is goed, soms zelfs van levensbelang, dat diplomaten onschendbaar zijn. Maar ze kunnen het ook te bont maken. Het idee van minister Timmermans om wanbetalende diplomaten aan te pakken, verdient daarom steun.

Het is minister Frans Timmermans (PvdA) van Buitenlandse Zaken een doorn in het oog dat zich misdragende diplomaten steeds maar buutvrij blijven.

Timmermans is onder meer diplomaat geweest op de Nederlandse ambassade in Moskou. Hij weet als iedere andere Nederlandse diplomaat van de voorrechten die deze status met zich meebrengt, zoals de accijnsvrije invoer van alcohol en tabakswaren.

Maar als hij ergens een verkeersboete heeft opgelopen, dan heeft hij die ongetwijfeld betaald. In de Nederlandse buitenlandse dienst is het een goed gebruik dat door het gastland opgelegde boetes zonder gemor worden voldaan.

Exoten

Wereldwijd is dat echter lang niet overal de praktijk. Russische en Chinese diplomaten in Den Haag bijvoorbeeld lijken er een sport van te maken hun verkeersboetes flink te laten oplopen, omdat ze toch niet met dwang geïnd kunnen worden.

Die praktijk leidt ertoe dat de lokale gemeenschap nog meer het land krijgt aan deze exoten die boven de wet lijken te staan. En dat staan zij eigenlijk ook. Bij de Conventie van Wenen die het diplomatieke leven regelt, is bepaald dat diplomaten onschendbaar zijn.

Oftewel: de wetsdienaren in het land hunner vestiging moeten met hun handen van hen afblijven.

Levensbelang

Grosso modo is dat een goede regeling. Diplomaten vertoeven vaak in het hol van de leeuw. In Kameroen staat levenslange gevangenisstraf op homoseksualiteit. Stel dat de autoriteiten in Yaoundé erachter komen dat de tweede man op de Nederlandse ambassade homoseksueel is, dan is de bescherming van de Conventie zelfs van levensbelang.

En het zou ook wat ver gaan als een in de Seine plassende Nederlandse diplomaat daarvoor in de Bastille zou worden opgesloten. Toen politieagenten vorige herfst in Den Haag het huis van de Russische tweede man Dmitri  Borodin waren binnengedrongen, was dat een schending van de diplomatieke onschendbaarheid.

Timmermans heeft er toen goed aan gedaan om, zij het enigszins traag, zijn verontschuldigingen aan de Russische regering aan te bieden.

Maatregelen

Gaat een diplomaat altijd vrijuit, ook al heeft hij tien lustmoorden gepleegd? Dat ligt aan zijn zendstaat. Als een Zweedse ambassademedewerker tien moorden op het strand van Scheveningen heeft begaan, dan kan Den Haag zijn ministerie in Stockholm verzoeken om zijn onschendbaarheid op te heffen. Nederland heeft sinds 2011 driemaal een dergelijk verzoek gedaan.

Timmermans zegt op maatregelen te zinnen om het niet betalen van boetes – een overtreding, geen misdrijf – aan te pakken. Dat idee verdient steun. Wie weet kan een annex op de Weense Conventie uitkomst bieden.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.