Afshin Ellian Afshin Ellian

Bemoeienis kopstukken maakt verkiezingen ondemocratisch

Door Afshin Ellian - 19 maart 2014

Het is een slechte zaak dat landelijke kopstukken zich zo nadrukkelijk bemoeien met de raadsverkiezingen. Tweede Kamerleden weten weinig van lokale problematiek. Dat ze zich wel in het strijdgewoel mengen, vertroebelt het democratische proces.

We stemmen tegenwoordig vier keer op de landelijke politici: bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, bij de gemeenteraadsverkiezingen, bij de verkiezingen voor de Eerste Kamer en de Provinciale Staten, en nog een keer voor het Europese Parlement. Is dat niet een beetje te veel?

Bij al deze verkiezingen staan de landelijke politici centraal en worden landelijke consequenties verbonden aan de uitslag.

Volgens de regels van de democratie stemmen we slechts één keer per vier jaar op de leden van de Tweede Kamer. Als het kabinet eerder valt, gaan we eerder naar de stembus.

Ondemocratisch

Maar een nieuwe traditie ontwikkelt zich, waarbij onze eerdere stemmen niet meer serieus genomen hoeven te worden. Dat is raar en ondemocratisch.

De gemeenteraadsverkiezingen gaan over de leden van de gemeenteraad. De lokale volksvertegenwoordigers zijn met andere bevoegdheden belast dan de leden van de Tweede Kamer. Daarnaast zijn ze lokaal gebonden: de problemen in Amsterdam zijn anders van aard dan die in Groningen.

Wanneer we op basis van landelijke motieven gaan stemmen, verwaarlozen we onze lokale problemen – zelfbedrog dus. Want daarmee beoordelen we niet de daden van onze vertegenwoordigers in een stad, maar de daden van de Tweede Kamerleden.

Stedelijke problemen

En zij hebben juist niets te maken met de stedelijke problemen waarvoor gemeenteraadsleden verantwoordelijk zijn. Wat heeft Halbe Zijlstra, de fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer, te maken met de verhoging van onroerendezaakbelasting in een bepaalde gemeente?

In een democratisch land moeten de personen die zijn belast met specifieke verantwoordelijkheden en bevoegdheden, ter verantwoording worden geroepen tijdens de verkiezingen. Zij – en niemand anders – kunnen ter verantwoording worden geroepen.

Het is nog ingewikkelder bij de Europese verkiezingen. Moeten we tijdens deze verkiezingen stemmen op het beleid van het zittende kabinet of buigen we ons over Europese vraagstukken?

Chaos

En dan is er nog de Eerste Kamer, waar de huidige coalitie geen meerderheid heeft. Daardoor worden deze verkiezingen betrokken op het lot van dit kabinet. Dit betekent dat ook deze verkiezingen niet meer over provinciale kwesties zullen gaan.

De coalitie strijdt voor een meerderheid in de Eerste Kamer. De chaos is compleet. Een ondemocratisch element is het democratische systeem binnengedrongen.

Op de korte termijn heeft de oppositie baat bij deze chaos. De zittende regering zou in de Eerste Kamer verder in het nauw worden gedreven. Maar de feestelijke stemming duurt niet lang.

Achterhaald

Want als straks, na de Tweede Kamerverkiezingen, enkele partijen uit de huidige oppositie aan de macht komen, kunnen ook zij slachtoffer worden van het ontbreken van een welwillende meerderheid in de Eerste Kamer. Dan begint de ondemocratische chaos opnieuw.

Onder de omstandigheid dat de wil van het volk telkens achterhaald is, werkt de representatieve democratie niet meer. Er is dan geen wil van (een meerderheid van) het volk.

En we hebben kennelijk geen respect meer voor onze eigen stemmen: we zouden continu op de Tweede Kamer moeten stemmen. Dit is geen representatieve democratie meer, maar een systeem waarvan niemand de waarde en de betekenis kent.

Wijs

Aan een aantal debatten over de gemeenteraadsverkiezingen deed de PVV niet mee. Dat is democratisch en wijs: wat is de zin van gemeenteraadsverkiezingen als landelijke lijkstrekkers met elkaar in debat gaan?

De VVD nam niet deel aan het debat in Rotterdam: een juiste houding. Deze debatten zouden misleiding van het volk zijn. Een voorbeeld daarvan is de SP-leider Emile Roemer. Hij opponeert tijdens de gemeenteraadsverkiezingen tegen het overdragen van (centrale) taken, vooral op het gebied van de zorg, aan de gemeentes.

De gemeenteraadverkiezingen gaan daar niet over. Raadsleden zijn niet bevoegd om dit te wijzigen, ze zijn de uitvoerders. SP-leden in de gemeentes kunnen een wet die door de Staten-Generaal is aangenomen, niet buiten beschouwing laten.

Plicht

De SP-fracties in verschillende gemeentes van Nederland zouden hun stadgenoten juist moeten uitleggen hoe zij uitvoering zouden willen geven aan deze wet. Zo stemmen de kiezers op een politiek programma dat ook nog uitvoerbaar is.

De media en sommige politieke partijen willen van elke verkiezingsronde een soort informeel referendum maken over de zittende regering. Dit is revolutionair en buitengewoon ondemocratisch. De representatieve democratie en de politieke geldigheid van eerder uitgebrachte stemmen wordt ermee in twijfel getrokken.

Landelijke lijstrekkers zouden meer respect moeten opbrengen voor de lokale bestuurders en volksvertegenwoordigers door zich niet te bemoeien met zaken waarvoor ze niet verantwoordelijk zijn.

De plicht roept: stemmen!

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.