politiek

Vijf vragen en antwoorden over strafbaarstelling illegaliteit

Door Shari Deira - 01 april 2014

Coalitiepartijen VVD en PvdA hebben dinsdag besloten dat illegaliteit toch niet strafbaar wordt. Hoewel de afspraak was vastgelegd in het Regeerakkoord, had de PvdA moeite met de maatregel.

De afgelopen maanden is er veel gezegd over het onderwerp, maar nu is de kogel door de kerk. Wat moet u weten over deze beslissing? De belangrijkste vragen op een rij.

1. Wat krijgt VVD in ruil voor het schrappen van de maatregel?

VVD en PvdA hebben in het Regeerakkoord afgesproken dat er een kinderpardon zou komen, een wens van de PvdA, en dat illegaliteit strafbaar zou worden, een wens van de VVD. Nu illegaal verblijf in Nederland toch niet strafbaar wordt, wil de VVD daar iets voor terug.

De partijen hebben afgesproken dat in ruil voor het niet bestraffen van illegaliteit, er een verhoging van de arbeidskorting komt. Vooral inkomens van 40.000 tot 110.000 euro zullen daarvan profiteren. Zij krijgen volgens de VVD een extra arbeidskorting van 300 euro per werkende. Hiervoor trekt het kabinet 500 miljoen euro uit.

Staatssecretaris Fred Teeven (VVD, Asiel) zegt dat hij zich kan vinden in de nieuwe overeenkomst. ‘Ik vind het een goede deal van de regeringsfracties. De VVD heeft de maatregel ingeruild voor een half miljard aan lastenverlichting. Dat is een mooi resultaat.’

2. Is er ruimte voor deze extra arbeidskorting op de begroting?

Volgens minister Jeroen Dijsselbloem (PvdA, Financiën) wel. Hij zegt dat er niet extra hoeft te worden bezuinigd ondanks de 500 miljoen die het kost. ‘Maar dan heb je het ook wel gehad,’ zegt de minister dinsdag in Athene, hij is daar voor een afspraak met zijn Europese collega-ministers.

‘Dus voor meer wensen, zeg ik tegen iedereen die nog wensen heeft, zie ik geen ruimte. Dit is inpasbaar, maar voor allerlei uitgavewensen of lastenverlichtende maatregelen heb ik geen geld.’ Waar hij de 500 miljoen euro vandaan gaat halen, kan hij nog niet zeggen.

3. Hoe zag het plan eruit voor de strafbaarstelling van illegaliteit?

Met het voorstel van staatssecretaris Teeven zou het verblijf in Nederland van een meerderjarige vreemdeling strafbaar maken. Zij zouden een boete kunnen krijgen tot 3.900 euro of vier maanden celstraf.

Illegalen zouden ondanks de strafbaarstelling recht houden op medisch noodzakelijke zorg en hun kinderen recht op onderwijs.

4. Hoe zijn VVD en PvdA tot dit moment gekomen?

Vanuit de PvdA klonken het afgelopen jaar al diverse geluiden van bezwaar tegen het wetsvoorstel.

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra zei halverwege de maand maart dat er valt te praten over aanpassing van het voorstel. ‘Maar dat is niet gratis. Wij doen niet aan cadeautjes,’ zei hij er toen nadrukkelijk bij.

Samsom heeft diverse keren gezegd dat de PvdA niet opnieuw hoeft te praten over de strafbaarstelling van illegaliteit, want ‘afspraak is afspraak’. Dat blijkt nu toch anders te zijn.

5. Waarom zijn VVD en PvdA nu tot deze beslissing gekomen?

Behalve PvdA hadden ook de ‘gedoogpartijen’ moeite met de maatregelen. ChristenUnie-leider Arie Slob zei dat zijn partij geen nieuwe afspraken zou maken met het kabinet, als de maatregel zou worden ingevoerd.

VVD en PvdA hadden de ChristenUnie in principe niet nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, omdat de PVV het wetsvoorstel naar verwachting ook zou steunen. Maar samenwerken met de PVV is moeilijk geworden vanwege de opmerking van partijleider Geert Wilders over Marokkanen.

Bovendien werd de maatregel al gezien als symbolisch. Diverse burgemeesters, onder wie de Amsterdamse burgervader Eberhard van der Laan (PvdA), hebben hun ongenoegen uitgesproken over de maatregel. En zouden niet meewerken aan ‘een jacht op illegalen‘.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.