De Zeeuwse delta: toegangspoort tot Europa

Eind dit jaar moet de fusie tussen het Nederlandse Zeeland Seaports en het Vlaamse Havenbedrijf Gent rond zijn. Alleen de aandeelhouders – zes gemeenten en twee provincies – moeten de plannen nog goedkeuren. CEO Jan Lagasse en zijn Belgische collega Daan Schalck zijn verheugd. ‘De lichten staan op groen.’

Uit de hele wereld komen goederen en grondstoffen de havens van Vlissingen en Terneuzen binnen. Als de fusie met de haven van Gent binnenkort is afgerond, behoort het Nederlands-Vlaamse havenbedrijf tot de drie Europese havens waar het meeste geld verdiend wordt, aldus topmannen Jan Lagasse (57) en Daan Schalck (53). Lagasse: ‘Alleen dat gegeven al trekt nieuwe bedrijven aan.’ Vorig jaar koos de Braziliaanse bananenleverancier Chiquita voor Vlissingen als aanvoerhaven. Na 33 jaar varen de bananenboten niet langer naar Antwerpen, maar lossen ze hun vracht acht uur eerder aan de Westerschelde. Ook de route naar het Duitse Bremerhaven is verlegd naar Vlissingen. Het bespaart de bananenexporteur veel geld.

Zeeland Seaports – het samenwerkingsverband tussen de havens van Vlissingen en Terneuzen – is de grootste Nederlandse haven voor op- en overslag van fruit: naast bananen worden ook druiven, ananassen, sinaasappelen en citroenen van heinde en verre in Zeeland Seaports aangeleverd. De havengebieden van Zeeland Seaports, gelegen in de Walcherse gemeente Vlissingen, het Zuid-Bevelandse Borssele en het Zeeuws-Vlaamse Terneuzen, gaan prat op meer ‘nummer één-noteringen’. Zo zijn de Zeeuwse havens Europees koploper in op- en overslag van houtproducten, meststoffen en funderingen voor offshore windenergieparken. Wereldwijd is Zeeland Seaports ook de grootste haven voor op- en overslag van non-ferro-metalen, met name aluminium.

STERKE TROEF

De aantrekkingskracht van de Zeeuwse haven is groot. Dankzij de strategische ligging aan de monding van de Westerschelde is de aanvoerroute snel. Het vaarwater is diep: de doorgang naar Vlissingen is 16,5 en binnenkort zelfs 17 meter diep. De doorgang naar Terneuzen heeft een diepgang van 12,5 meter.

Sterke troeven zijn de verbindingen over weg, spoor en water naar het Europese achterland. Wat Zeeland Seaports onderscheidt van andere Nederlandse havens: naast overslag van goederen en containers vindt in de regio ook veel productie plaats. Een grote Spaanse sapfabrikant koos voor Vlissingen en zit zo dicht bij de aanvoer van fruit. Net over de grens in de haven van Gent zet autoproducent Volvo zijn auto’s in elkaar. Een belangrijke markt is ook de zogenaamde offshore-windprojectlading: windmolens. De reusachtige funderingen voor windmolens worden vanuit de Vlissingse haven naar zee vervoerd en daar geplaatst. In de haven heeft zich een cluster van gespecialiseerde toeleveranciers ontwikkeld. Er zijn al 35 windparken op zee vanuit deze haven gerealiseerd.

En ook het faciliterende Zeeuwse havenbedrijf biedt de nodige voordelen. Het is niet zo groot als dat van Rotterdam of Antwerpen, waardoor de lijntjes relatief kort zijn. Het haventerrein huisvest ruim 200 bedrijven. In en om de haven werken zo’n 32.000 mensen, goed voor 20 procent van de Zeeuwse beroepsbevolking.

DUURZAAMHEID

Sinds enkele jaren zet het Zeeuwse havenbedrijf sterk in op duurzaamheid. Het kijkt of bedrijven in het havengebied circulair kunnen samenwerken. De afvalstroom van het ene bedrijf kan van waarde zijn voor een ander. Mooi voorbeeld is het Warmco-project. Kunstmestfabrikant Yara in Sluiskil levert bij de eigen productie overgehouden warmte en koolstofdioxide aan glasbouwtuinders. Ook uitwisseling van rest- en grondstoffen biedt grote kansen. In de regio onderzoekt Zeeland Seaports samen met bedrijven en milieuverenigingen de mogelijkheden. De duurzaamheidsambities zijn vastgelegd in een convenant.

TOEGEVOEGDE WAARDE

Op de vraag naar het belang van deze fusie voor beide havens zegt Lagasse: ‘Met een gezamenlijke goederenoverslag van zo’n 60 miljoen ton staan we in één klap in de top-10 van Europese havens. We zijn met 13 miljard euro zelfs de nummer 3 – na Rotterdam en Antwerpen – als het gaat om toegevoegde waarde. Veel grote bedrijven kijken naar dergelijke lijstjes. Het heeft een aantrekkende werking.’

Eerdere pogingen om te fuseren mislukten, maar het besef van de economische voordelen was bij alle betrokken partijen nog nooit zo groot. ‘Beide havenbedrijven,’ zegt Schalck, ‘maar ook gemeenten en provincies, zijn niet eerder zo doordrongen geweest van de economische kansen. Organisatieadviesbureau McKinsey heeft voor ons onderbouwd dat samenwerking tot 15 procent extra groei kan leiden.’ Wat ook meespeelde was de wens om meer te zijn dan een bedrijf dat havengrond beheert. ‘We willen regisseur zijn in de energietransitie en de overgang naar een biobased economie. Samen lukt dat beter,’ aldus Lagasse.

Voor de hele regio is deze fusie een fenomenale ontwikkeling, benadrukt Schalck. ‘Voor bedrijven kunnen we dankzij het bundelen van bedrijfsprocessen en investeringsvoordelen de tarieven laag houden.’ De werkgelegenheid kan ook toenemen: van 95.000 naar 100.000 banen. ‘De schaalgrootte leidt ten slotte ook tot meer specialisatie van havenmedewerkers,’ zegt Lagasse, ‘en last but not least tot een betere dienstverlening.’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Gewilder dan hartje Amsterdam

Huizen in Zeeland zijn doorgaans goedkoop. De vierkantemeterprijs op de Zeeuwse eilanden ligt rond de 1.800 euro, terwijl deze in Nederland 2.210 euro bedraagt. Maar dat is niet overal in Zeeland het geval. Geld te besteden, maar is een strandhuisje te klein? Op Schouwen-Duiveland bouwt projectontwikkelaar Matthijs Zeelenberg aan het Dubai van Zeeland. Hiervoor worden … Continued

Lees verder

Duurzaam wonen

Zeeland investeert in de toekomst. In februari van dit jaar tekenden vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de overheid het Zeeuws Energieakkoord. Dit houdt in dat alle huizen in 2045 energieneutraal moeten zijn – vijf jaar eerder dan afgesproken in het landelijk energieakkoord. Woningen zijn straks dus niet meer aangesloten op het gasnet, maar hebben een … Continued

Lees verder

‘We omarmen het water als een vriend’

Overal waar je kijkt is er water, voorheen de vijand van de Zeeuwen, maar inmiddels de vriend die zorgt voor een innovatieve economie. Volgens Commissaris van de Koning Han Polman moet Zeeland het met bijna 400.000 inwoners niet hebben van de macht van het getal, maar van de kracht van het verhaal. Op een zomerse … Continued

Lees verder

Middelburg in de kijker als studentenstad

In 1608 vond een Middelburgse brillenslijper de telescoop uit. Vier eeuwen later plukken 25 studenten daar de vruchten van, nu op het University College Roosevelt voor het eerst astronomie gedoceerd wordt. ‘Ik denk dat ik mijn studenten op excursie door Zeeland stuur.’ Het duurde niet lang – slechts 400 meter moesten de telescopen van de … Continued

Lees verder

Het zoete leven in Zeeland

Wonen in de provincie met het kleinste aantal inwoners van Nederland heeft zo zijn charmes. Vijf Zeeuwen van elk een ander eiland vertellen waarom zij het liefst in Zeeland wonen. Vrij uitzicht over de polders en buren die op honderd meter afstand wonen. De ruimte in Zeeland was voor Marja en Vincent Krans (beiden 56) … Continued

Lees verder

Zeeland in cijfers

Zeeland is een provincie van overkanten. Als het helder is, kun je in Zeeuws-Vlaanderen de kustlijn van Zuid-Beveland zien. De overkant kenmerkt niet alleen het landschap, maar ook het dagelijks leven. Aan de ene kant biedt de provincie rust en ruimte, aan de andere kant een bruisende cultuur. Het is de provincie met de meeste … Continued

Lees verder

Wereldspeler onder brood- en banketbakkers

Het begon in 1900 met een goed recept voor beschuit. Anno 2017 is Zeelandia een van de grootste leveranciers van bakkerij-ingrediënten ter wereld. Het zal veel mensen verbazen: in Maastricht verkopen bakkers aanzienlijk meer witbrood dan collega’s in Leeuwarden. De Friese klant is juist tuk op vezelrijk donkerbruin brood. Of neem de tompouce. In Finland … Continued

Lees verder

Drie Zeeuwse groeibriljanten

Hoezo bolussen, boterbabbelaars en krulbollen? Zeeland is een innovatieve provincie. Bestemming Zeeland licht drie trendsettende ondernemers uit. LUXIMPRINT, WEMELDINGE Luximprint produceert optographics – transparante en grafische texturen, die in combinatie met dag- of kunstlicht decoratieve objecten opleveren. Denk aan producten als 3D-geprinte visitekaartjes, awards en visuele aankleding van beursstands. De Zuid-Bevelandse start-up is een spin-out … Continued

Lees verder

Maritiem middelpunt

Al sinds de geboorte van zeeheld Michiel de Ruyter is Vlissingen een maritieme hotspot. De Koninklijke Marine en internationale vloten kunnen niet zonder de scheepswerf van Damen Schelde Naval Shipbuilding in de Westerscheldestad. Ruim vierhonderd schepen zijn er gedoopt sinds 1875. In dat jaar werd de toenmalige Koninklijke Maatschappij De Schelde opgericht. Het ruim een … Continued

Lees verder

Hotspot voor techneuten

Bèta-studies zijn belangrijk voor Zeeland. Vorig jaar schetste een overheidscommissie onder leiding van voormalig premier Jan-Peter Balkenende de toekomst van de Zeeuwse economie. De provincie moet een hotspot worden voor offshorebedrijven, op- en overslag en de smart en biobased industry. Voor energiebedrijven wordt de provincie een soort proeftuin, een laboratorium voor futuristische energieopwekking. 1.700 werknemers … Continued

Lees verder

Allemaal familie

Het Thoolse Roozemond is het oudste bedrijf van Zeeland. Het aannemers- en timmerbedrijf werd in 1650 opgericht door Cornelis Rosemont. Nu is Leendert Roozemond (58) eigenaar, maar de twaalfde generatie heeft in de persoon van zoon Leendert Willem Roozemond (26) al de dagelijkse leiding. Wat is het geheim van zo’n lange traditie? ‘Er is geen … Continued

Lees verder

Groeten uit Zeeland

Zeeland is een waterwalhalla. Maar deze vaar-, fiets- en wandelroutes bevatten ook ongerepte natuur, schilderachtige stadjes en spectaculaire panorama’s. WELVAART AAN HET WATER Picknicken op een onbewoond eiland. Duiken naar scheepswrakken en zeepaardjes. Of zeldzame vogels, wilde planten en kleurige orchideeën spotten vanaf het water. Het klinkt Caribisch, maar het kan allemaal gewoon in het … Continued

Lees verder

Superieure schelpen

Iedereen eet ze wel eens, maar nergens smaken ze zo lekker als in Zeeland. Hoe bereid je échte Zeeuwse mosselen? Twee koks over hun favoriete recept. Iedere Zeeuw heeft wel een herinnering die met mosselen te maken heeft. De eerste herinnering van chef en eigenaar Cas Zwemer (32) van het Zeeuws Mosselhuis in Westkapelle dateert … Continued

Lees verder

‘Je proeft het water, de wind en de zilte zeelucht’

Zeven restaurants met in totaal negen Michelinsterren telt Zeeland. De provincie staat aan de top van de haute cuisine in Nederland. Wat is het geheime recept voor het succes van de Zeeuwse kombuis? Per inwoner telt Zeeland de meeste sterrenrestaurants van Nederland. Naast de zeven etablissementen met één of twee Michelinsterren is er ook een … Continued

Lees verder

Cultuuragenda

Klassieke en moderne muziek, beeldende kunst, cabaret en een vleugje kerst… In Zeeland is dit najaar van alles te doen op cultureel gebied. FRIS EN FRUITIG Renesse Na een korte sabbatical komt een van de populairste cabaretduo’s van Nederland met een nieuw programma. In Geloof ons nou maar hebben Remco Veldhuis en Richard Kemper zich … Continued

Lees verder