‘We omarmen het water als een vriend’

Overal waar je kijkt is er water, voorheen de vijand van de Zeeuwen, maar inmiddels de vriend die zorgt voor een innovatieve economie. Volgens Commissaris van de Koning Han Polman moet Zeeland het met bijna 400.000 inwoners niet hebben van de macht van het getal, maar van de kracht van het verhaal.

Op een zomerse maandagmiddag is de binnenstad van Middelburg, de thuishaven van het Zeeuwse Provinciehuis, drukbevolkt. De muzikale klanken van het Zeeland Nazomerfestival kleuren de achtergrond van het gesprek met Commissaris van de Koning Han Polman (54) over de provincie waar hij nu vier jaar werkzaam is.

Datzelfde festival dwingt de fotograaf om naar een rustige fotolocatie te zoeken, buiten het feestgedruis. Het wordt de multifunctionele Nieuwe Kerk. De internationale aantrekkingskracht van Zeeland die Polman in zijn werk ervaart, heeft voor een belangrijk deel te maken met de kenniseconomie op het gebied van de delta, duurzame energie en aquacultuur. Toch lopen de Zeeuwen niet te koop met hun prestaties, aldus Polman. ‘Zeeuwen doen zich nooit anders voor dan ze zijn. Ze zullen je niet verleiden met verhalen die ze niet waar kunnen maken. Dat is hun kracht, maar daardoor moeten ze af en toe geholpen worden om te stralen.’

Het project Waterdunen combineert recreatie met kustversterking’’

Stralend is Zeeland zeker als toeristische regio. Nog jaarlijks neemt het buitenlands toerisme in de provincie met 10 procent toe, voornamelijk met Duitsers en Belgen, maar de laatste jaren weten Noord-Fransen onze zuidwestelijke provincie ook steeds vaker te vinden.

Hoe weet Zeeland de groei van toerisme zo hoog te houden?

‘Dat heeft te maken met de kwaliteit van alle voorzieningen, de kust, musea en grote evenementen, die zich via sociale media goed presenteren. Daarbij zijn er op alle eilanden het hele jaar door geweldige kleinere culturele initiatieven. Veel kleine campings investeren in duurzame vakantievoorzieningen. Een prachtig project is Waterdunen, dat recreatie combineert met kustversterking. Niet door nieuwe dijken te bouwen, maar nieuwe duinen te ontwikkelen. Inmiddels is hier een nieuw vogelgebied ontstaan en worden er duurzame vakantiehuizen gebouwd. Het is een voorbeeld waarbij toerisme, veiligheid, economie en natuur succesvol worden gecombineerd.’

Dat klinkt alsof de kustlijn van Zeeland niet zal veranderen in een Hollands Benidorm.

‘Samen met natuurorganisaties, het bedrijfsleven, overheden en burgers hebben we als eerste provincie van Nederland een kustvisie opgesteld. Extra locaties voor strandbebouwing zijn daarin niet toegestaan. We willen de kwaliteit van de kust en de open wateren behouden.’

Het is een cliché, maar het is de zee, het water dat de provincie Zeeland zo bijzonder en aantrekkelijk maakt, niet alleen voor het toerisme.

‘Met 650 kilometer kustlijn heb je altijd zicht op en kom je overal in aanraking met water. We zeggen Zeeland, maar je zou de provincie ook kunnen omschrijven als ‘land in zee’. Daardoor zijn we een unieke deltaprovincie met een bloeiende innovatieve industrie. Na de Watersnoodramp in 1953 was het water de vijand van de mens geworden, nu omarmen we het water als een vriend. De nationale en internationale bouw van windmolenparken op zee wordt gefaciliteerd vanuit Zeeland. Als het gaat om de ontwikkeling van duurzame energie wordt er volop geëxperimenteerd, bijvoorbeeld met getijde-energie. Waar we voorheen veel watermolens hadden, hangen hier enorme turbines in het water waar bij eb en vloed met een enorme kracht zeewater doorheen stroomt. Het levert energie op die in feite wordt veroorzaakt door de maan.’

Je bent omgeven door een krachtige stedelijke gordel’’

Het water maakt Zeeland tegelijkertijd minder goed bereikbaar dan andere uithoeken van Nederland. Er rijdt geen rechtstreekse trein vanuit Utrecht naar Vlissingen.

‘Naar Amsterdam rijden wel rechtstreekse treinen en vanaf dit najaar gaat er tijdens de spits een snelle intercity rijden tussen Vlissingen en Amsterdam. Deze trein stopt niet op alle stations in Zeeland, wat een tijdwinst van zo’n achttien minuten oplevert. Dat brengt de Randstad weer een stuk dichter bij de provincie. Sinds de A4 is verlengd, is er voor autoverkeer ook een tijdwinst van vijftien à twintig minuten behaald.’

Met de komst van de toltunnel is er tussen Terneuzen en Zuid-Beveland ook winst behaald wat betreft bereikbaarheid, maar er is ook kritiek op het tolsysteem.

‘Iedereen wil een tolvrije tunnel, maar in 2033 is de bouw van de tunnel betaald en afgeschreven. Tot die tijd zullen we tol moeten heffen. Wie frequent door de tunnel rijdt kan korting krijgen en voor fiets- en voetverkeer is er een alternatief, namelijk de veerboot tussen Vlissingen en Breskens. Als er veel verkeer door de tunnel rijdt en er meer inkomsten zijn dan begroot, kunnen we de kosten misschien eerder afbetalen. Mijn opvatting is: beter een tunnel dan geen tunnel. Het stimuleert de groei en bloei van Zeeuws-Vlaanderen.’

Zeeuws-Vlaanderen is een van de regio’s waar relatief snel een teruggang van inwoners zal ontstaan. Hoe kan dit gebied blijven groeien?

‘Door geen grenzen te stellen aan de groei, maar te groeien aan de grens. Ondanks vertrekkende Zeeuwen hebben de afgelopen jaren duizenden Vlamingen zich in Zeeuws-Vlaanderen gevestigd. Tegen de trend van demografische neergang in vestigt chemieconcern Dow de komende jaren in Zeeuws-Vlaanderen ook het nieuwe hoofdkantoor van Dow Benelux. Daarnaast is er een fusie tussen Zeeland Seaports en de haven van Gent ophanden. Die fusie is geen doel op zich, maar een manier om de havens krachtiger te maken.’

Hoe enthousiasmeer je jonge generaties om in de provincie te blijven? Veel jonge Zeeuwen vertrekken naar andere gebieden in Nederland.

‘Dat klopt, maar een kwart komt ook weer terug. We hebben kwalitatief hoogstaande opleidingen en kennisinstituten in de provincie. De Hogeschool Zeeland scoort steevast in de hoogste categorie. Het excellente University College Roosevelt trekt ook veel internationale studenten aan. Voor jonge afgestudeerden zijn er traineeships bij Zeeuwse bedrijven. Ook jongeren van buiten de provincie komen daarvoor in aanmerking. Zo kunnen ze proeven aan het bedrijfsklimaat en de leef- en woonomgeving. Je kunt hier tegen een redelijke prijs wonen, de prijzen liggen fors lager dan in de Randstad. Je bent omgeven door een krachtige stedelijke gordel.’

Wat maakt het voor ondernemers interessant om zich in Zeeland te vestigen?

‘Sommige startende ondernemers zitten tegenwoordig graag in een afgebladderd fabriekspand in de stad. Veel ondernemers halen juist inspiratie uit de Zeeuwse omgeving. De kleurrijke vergezichten, het water, de kracht van de natuur. Netwerken zijn hier intens en overzichtelijk; iedereen kent elkaar, waardoor je niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd als je iets nodig hebt. Een bijzonder initiatief op het gebied van netwerken is De Zeeuwse Connectie, opgezet door Zeeuwen die buiten Zeeland werkzaam zijn. De betrokken ondernemers helpen ons om connecties te maken buiten de provincie en stimuleren Zeeuwse ondernemers om naar buiten te kijken. Het is een duidelijk voorbeeld van de opvatting eens een Zeeuw altijd een Zeeuw; het initiatief drijft op Zeeuwse trots.’

Een ander initiatief om Zeeland te laten stralen is de Four Freedoms Awards.

‘Deze awards zijn in de jaren tachtig van de vorige eeuw in het leven geroepen om de diplomatieke band met de Verenigde Staten te benadrukken en de Roosevelts kwamen uit Zeeland. Het ene jaar worden ze uitgereikt in Zeeland, het andere jaar in New York. De afgelopen jaren ontvingen onder meer Angela Merkel en Malala Yousafzai een award. We koesteren deze awards, ze herinneren ons aan de waarde van vrijheid.’

Hoe ziet Zeeland er over twintig jaar uit?

‘Zeeland is nog steeds dat unieke deltagebied en heeft gelukkig het voortouw genomen om zich te profileren op het terrein van voedselontwikkeling, duurzame energie en klimaatbeheersing. Nederland is groot geworden met de deltawerken en we bouwen daarop voort door verder te investeren in duurzame ontwikkelingen. Bovendien heeft de wereld Zeeland steeds meer ontdekt. Zeeland als provincie waar het land niet eindigt, maar de wereld begint.’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Gewilder dan hartje Amsterdam

Huizen in Zeeland zijn doorgaans goedkoop. De vierkantemeterprijs op de Zeeuwse eilanden ligt rond de 1.800 euro, terwijl deze in Nederland 2.210 euro bedraagt. Maar dat is niet overal in Zeeland het geval. Geld te besteden, maar is een strandhuisje te klein? Op Schouwen-Duiveland bouwt projectontwikkelaar Matthijs Zeelenberg aan het Dubai van Zeeland. Hiervoor worden … Continued

Lees verder

Duurzaam wonen

Zeeland investeert in de toekomst. In februari van dit jaar tekenden vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de overheid het Zeeuws Energieakkoord. Dit houdt in dat alle huizen in 2045 energieneutraal moeten zijn – vijf jaar eerder dan afgesproken in het landelijk energieakkoord. Woningen zijn straks dus niet meer aangesloten op het gasnet, maar hebben een … Continued

Lees verder

Middelburg in de kijker als studentenstad

In 1608 vond een Middelburgse brillenslijper de telescoop uit. Vier eeuwen later plukken 25 studenten daar de vruchten van, nu op het University College Roosevelt voor het eerst astronomie gedoceerd wordt. ‘Ik denk dat ik mijn studenten op excursie door Zeeland stuur.’ Het duurde niet lang – slechts 400 meter moesten de telescopen van de … Continued

Lees verder

Het zoete leven in Zeeland

Wonen in de provincie met het kleinste aantal inwoners van Nederland heeft zo zijn charmes. Vijf Zeeuwen van elk een ander eiland vertellen waarom zij het liefst in Zeeland wonen. Vrij uitzicht over de polders en buren die op honderd meter afstand wonen. De ruimte in Zeeland was voor Marja en Vincent Krans (beiden 56) … Continued

Lees verder

De Zeeuwse delta: toegangspoort tot Europa

Eind dit jaar moet de fusie tussen het Nederlandse Zeeland Seaports en het Vlaamse Havenbedrijf Gent rond zijn. Alleen de aandeelhouders – zes gemeenten en twee provincies – moeten de plannen nog goedkeuren. CEO Jan Lagasse en zijn Belgische collega Daan Schalck zijn verheugd. ‘De lichten staan op groen.’ Uit de hele wereld komen goederen … Continued

Lees verder

Zeeland in cijfers

Zeeland is een provincie van overkanten. Als het helder is, kun je in Zeeuws-Vlaanderen de kustlijn van Zuid-Beveland zien. De overkant kenmerkt niet alleen het landschap, maar ook het dagelijks leven. Aan de ene kant biedt de provincie rust en ruimte, aan de andere kant een bruisende cultuur. Het is de provincie met de meeste … Continued

Lees verder

Wereldspeler onder brood- en banketbakkers

Het begon in 1900 met een goed recept voor beschuit. Anno 2017 is Zeelandia een van de grootste leveranciers van bakkerij-ingrediënten ter wereld. Het zal veel mensen verbazen: in Maastricht verkopen bakkers aanzienlijk meer witbrood dan collega’s in Leeuwarden. De Friese klant is juist tuk op vezelrijk donkerbruin brood. Of neem de tompouce. In Finland … Continued

Lees verder

Drie Zeeuwse groeibriljanten

Hoezo bolussen, boterbabbelaars en krulbollen? Zeeland is een innovatieve provincie. Bestemming Zeeland licht drie trendsettende ondernemers uit. LUXIMPRINT, WEMELDINGE Luximprint produceert optographics – transparante en grafische texturen, die in combinatie met dag- of kunstlicht decoratieve objecten opleveren. Denk aan producten als 3D-geprinte visitekaartjes, awards en visuele aankleding van beursstands. De Zuid-Bevelandse start-up is een spin-out … Continued

Lees verder

Maritiem middelpunt

Al sinds de geboorte van zeeheld Michiel de Ruyter is Vlissingen een maritieme hotspot. De Koninklijke Marine en internationale vloten kunnen niet zonder de scheepswerf van Damen Schelde Naval Shipbuilding in de Westerscheldestad. Ruim vierhonderd schepen zijn er gedoopt sinds 1875. In dat jaar werd de toenmalige Koninklijke Maatschappij De Schelde opgericht. Het ruim een … Continued

Lees verder

Hotspot voor techneuten

Bèta-studies zijn belangrijk voor Zeeland. Vorig jaar schetste een overheidscommissie onder leiding van voormalig premier Jan-Peter Balkenende de toekomst van de Zeeuwse economie. De provincie moet een hotspot worden voor offshorebedrijven, op- en overslag en de smart en biobased industry. Voor energiebedrijven wordt de provincie een soort proeftuin, een laboratorium voor futuristische energieopwekking. 1.700 werknemers … Continued

Lees verder

Allemaal familie

Het Thoolse Roozemond is het oudste bedrijf van Zeeland. Het aannemers- en timmerbedrijf werd in 1650 opgericht door Cornelis Rosemont. Nu is Leendert Roozemond (58) eigenaar, maar de twaalfde generatie heeft in de persoon van zoon Leendert Willem Roozemond (26) al de dagelijkse leiding. Wat is het geheim van zo’n lange traditie? ‘Er is geen … Continued

Lees verder

Groeten uit Zeeland

Zeeland is een waterwalhalla. Maar deze vaar-, fiets- en wandelroutes bevatten ook ongerepte natuur, schilderachtige stadjes en spectaculaire panorama’s. WELVAART AAN HET WATER Picknicken op een onbewoond eiland. Duiken naar scheepswrakken en zeepaardjes. Of zeldzame vogels, wilde planten en kleurige orchideeën spotten vanaf het water. Het klinkt Caribisch, maar het kan allemaal gewoon in het … Continued

Lees verder

Superieure schelpen

Iedereen eet ze wel eens, maar nergens smaken ze zo lekker als in Zeeland. Hoe bereid je échte Zeeuwse mosselen? Twee koks over hun favoriete recept. Iedere Zeeuw heeft wel een herinnering die met mosselen te maken heeft. De eerste herinnering van chef en eigenaar Cas Zwemer (32) van het Zeeuws Mosselhuis in Westkapelle dateert … Continued

Lees verder

‘Je proeft het water, de wind en de zilte zeelucht’

Zeven restaurants met in totaal negen Michelinsterren telt Zeeland. De provincie staat aan de top van de haute cuisine in Nederland. Wat is het geheime recept voor het succes van de Zeeuwse kombuis? Per inwoner telt Zeeland de meeste sterrenrestaurants van Nederland. Naast de zeven etablissementen met één of twee Michelinsterren is er ook een … Continued

Lees verder

Cultuuragenda

Klassieke en moderne muziek, beeldende kunst, cabaret en een vleugje kerst… In Zeeland is dit najaar van alles te doen op cultureel gebied. FRIS EN FRUITIG Renesse Na een korte sabbatical komt een van de populairste cabaretduo’s van Nederland met een nieuw programma. In Geloof ons nou maar hebben Remco Veldhuis en Richard Kemper zich … Continued

Lees verder