Wereldspeler onder brood- en banketbakkers

Het begon in 1900 met een goed recept voor beschuit. Anno 2017 is Zeelandia een van de grootste leveranciers van bakkerij-ingrediënten ter wereld.

Het zal veel mensen verbazen: in Maastricht verkopen bakkers aanzienlijk meer witbrood dan collega’s in Leeuwarden. De Friese klant is juist tuk op vezelrijk donkerbruin brood. Of neem de tompouce. In Finland wordt de lekkernij gevuld met niet te zoete, lichtgele room. In Spanje is de vulling donkergeel en mierzoet. Dat de smaakpapillen van de consument lokaal sterk verschillen, had het Zierikzeese Zeelandia al vroeg door. Het bedrijf heeft alleen voor custardpoeder al zo’n 40 verschillende recepturen.

De dit jaar vertrokken president-commissaris Pieter Schotte (76) kan er gepassioneerd over vertellen. De zwager van Herman Doeleman, kleinzoon van grondlegger Herman Johan Doeleman, kwam in 1970 bij het bedrijf en wilde de grens over. ‘In Portugal zijn we een succesvolle joint-venture gestart met een familiebedrijf,’ vertelt Schotte. Maar verdere internationalisering – inmiddels goed voor 80 procent van de omzet – ging niet vanzelf. ‘Het betekende partners zoeken, de cultuur leren kennen en vooral: de voorkeuren van de consument achterhalen.’ Voor dat laatste liet Schotte zich – soms achter op de brommer, zoals op Bali – geregeld naar een slechte, een middelmatige en een goede bakker brengen. ‘Zo kregen we een idee van wat er op de markt was.’

JONGENSBOEK

De geschiedenis van Zeelandia begint als een jongensboek. Voor honderd gulden koopt bakkerszoon Lambrecht Doeleman in 1900 een recept voor beschuitgelei van een Vlaardingse bakker. Zijn dan 16-jarige broer Johan lukt het om fabrieksmatig beschuitgelei te produceren van vet, glucosestroop en Marseillaanse zeep. Tegenwoordig produceert Zeelandia meer dan 3.000 bakkerij-ingrediënten, zoals brood- en cakemixen, gebakvullingen, fondant en amandelspijs.

Als de productie in 1956 deels naar de rand van de stad verhuist, behoudt het bedrijf de fabriek en omliggende panden in hartje Zierikzee. Hier blijft het hoofdkantoor gevestigd. Het complex wordt gemoderniseerd – met behoud van historische details. Het oude pakhuisje waar grondlegger Johan Doeleman met de beschuitgelei experimenteerde, is ingericht als museum.

Innovatie zit in de genen van het bedrijf. Er werken zo’n 250 mensen op Research & Development, die zich bijvoorbeeld buigen over zoutreductie in broodmixen en suikerreductie in muffinmix. Maar Zeelandia bedenkt ook marketingacties, zoals die voor het Pandabroodje in 1989. Van elke verkochte meergranenbol ging heel lang een dubbeltje naar het Wereld Natuur Fonds. Dat leverde het WNF in 25 jaar ruim 4 miljoen euro op.

Met een omzet van 500 miljoen euro en verkoop in honderd landen is Zeelandia uitgegroeid tot een volwassen multinational. En nog steeds ziet het bedrijf volop groeikansen. ‘We richten ons op opkomende markten als Azië, Zuid-Amerika en Afrika. Alleen China is al een enorme markt. De gemiddelde Chinees eet vier kilo brood per jaar,’ vertelt directeur Michiel de Ruiter (55). ‘En dat wordt alleen maar meer.’

BEPROEFDE STRATEGIE

De strategie is dezelfde als in de jaren zeventig. Een lokale partner zoeken en de voorkeuren van de plaatselijke bevolking achterhalen. ‘Het is de kunst om meerwaarde te bieden. In Ethiopië zijn we erin geslaagd om van de beperkt houdbare tarowortel broodmeel te maken. Dat kan het hele jaar worden gebruikt.’ De Ruiter werkte eerder bij consultancybureau McKinsey en zuivelproducent Friesland-Campina. ‘Maar Zeelandia past beter bij mij. Als familiebedrijf ligt de focus niet op goede kwartaalcijfers, de langetermijnvisie is bepalend.’

De ligging op Schouwen-Duiveland maakt dat Zeelandia gekwalificeerd personeel in marketing of logistiek ook van elders moet aanwerven. De Ruiter: ‘We hebben nu mensen uit Brazilië, Mauritius en Oekraïne op het hoofdkantoor werken. Geweldig vinden ze het hier.’ Binnen en buiten de bedrijfspoorten is de trots op het bedrijf groot. Nu de rest van Nederland nog. ‘Ook dat lukt steeds beter,’ zegt De Ruiter. ‘We waren finalist voor de prestigieuze Koning Willem I-prijs en eindigden dit jaar bij de laatste vier voor de Familiebedrijven Award.’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Gewilder dan hartje Amsterdam

Huizen in Zeeland zijn doorgaans goedkoop. De vierkantemeterprijs op de Zeeuwse eilanden ligt rond de 1.800 euro, terwijl deze in Nederland 2.210 euro bedraagt. Maar dat is niet overal in Zeeland het geval. Geld te besteden, maar is een strandhuisje te klein? Op Schouwen-Duiveland bouwt projectontwikkelaar Matthijs Zeelenberg aan het Dubai van Zeeland. Hiervoor worden … Continued

Lees verder

Duurzaam wonen

Zeeland investeert in de toekomst. In februari van dit jaar tekenden vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de overheid het Zeeuws Energieakkoord. Dit houdt in dat alle huizen in 2045 energieneutraal moeten zijn – vijf jaar eerder dan afgesproken in het landelijk energieakkoord. Woningen zijn straks dus niet meer aangesloten op het gasnet, maar hebben een … Continued

Lees verder

‘We omarmen het water als een vriend’

Overal waar je kijkt is er water, voorheen de vijand van de Zeeuwen, maar inmiddels de vriend die zorgt voor een innovatieve economie. Volgens Commissaris van de Koning Han Polman moet Zeeland het met bijna 400.000 inwoners niet hebben van de macht van het getal, maar van de kracht van het verhaal. Op een zomerse … Continued

Lees verder

Middelburg in de kijker als studentenstad

In 1608 vond een Middelburgse brillenslijper de telescoop uit. Vier eeuwen later plukken 25 studenten daar de vruchten van, nu op het University College Roosevelt voor het eerst astronomie gedoceerd wordt. ‘Ik denk dat ik mijn studenten op excursie door Zeeland stuur.’ Het duurde niet lang – slechts 400 meter moesten de telescopen van de … Continued

Lees verder

Het zoete leven in Zeeland

Wonen in de provincie met het kleinste aantal inwoners van Nederland heeft zo zijn charmes. Vijf Zeeuwen van elk een ander eiland vertellen waarom zij het liefst in Zeeland wonen. Vrij uitzicht over de polders en buren die op honderd meter afstand wonen. De ruimte in Zeeland was voor Marja en Vincent Krans (beiden 56) … Continued

Lees verder

De Zeeuwse delta: toegangspoort tot Europa

Eind dit jaar moet de fusie tussen het Nederlandse Zeeland Seaports en het Vlaamse Havenbedrijf Gent rond zijn. Alleen de aandeelhouders – zes gemeenten en twee provincies – moeten de plannen nog goedkeuren. CEO Jan Lagasse en zijn Belgische collega Daan Schalck zijn verheugd. ‘De lichten staan op groen.’ Uit de hele wereld komen goederen … Continued

Lees verder

Zeeland in cijfers

Zeeland is een provincie van overkanten. Als het helder is, kun je in Zeeuws-Vlaanderen de kustlijn van Zuid-Beveland zien. De overkant kenmerkt niet alleen het landschap, maar ook het dagelijks leven. Aan de ene kant biedt de provincie rust en ruimte, aan de andere kant een bruisende cultuur. Het is de provincie met de meeste … Continued

Lees verder

Drie Zeeuwse groeibriljanten

Hoezo bolussen, boterbabbelaars en krulbollen? Zeeland is een innovatieve provincie. Bestemming Zeeland licht drie trendsettende ondernemers uit. LUXIMPRINT, WEMELDINGE Luximprint produceert optographics – transparante en grafische texturen, die in combinatie met dag- of kunstlicht decoratieve objecten opleveren. Denk aan producten als 3D-geprinte visitekaartjes, awards en visuele aankleding van beursstands. De Zuid-Bevelandse start-up is een spin-out … Continued

Lees verder

Maritiem middelpunt

Al sinds de geboorte van zeeheld Michiel de Ruyter is Vlissingen een maritieme hotspot. De Koninklijke Marine en internationale vloten kunnen niet zonder de scheepswerf van Damen Schelde Naval Shipbuilding in de Westerscheldestad. Ruim vierhonderd schepen zijn er gedoopt sinds 1875. In dat jaar werd de toenmalige Koninklijke Maatschappij De Schelde opgericht. Het ruim een … Continued

Lees verder

Hotspot voor techneuten

Bèta-studies zijn belangrijk voor Zeeland. Vorig jaar schetste een overheidscommissie onder leiding van voormalig premier Jan-Peter Balkenende de toekomst van de Zeeuwse economie. De provincie moet een hotspot worden voor offshorebedrijven, op- en overslag en de smart en biobased industry. Voor energiebedrijven wordt de provincie een soort proeftuin, een laboratorium voor futuristische energieopwekking. 1.700 werknemers … Continued

Lees verder

Allemaal familie

Het Thoolse Roozemond is het oudste bedrijf van Zeeland. Het aannemers- en timmerbedrijf werd in 1650 opgericht door Cornelis Rosemont. Nu is Leendert Roozemond (58) eigenaar, maar de twaalfde generatie heeft in de persoon van zoon Leendert Willem Roozemond (26) al de dagelijkse leiding. Wat is het geheim van zo’n lange traditie? ‘Er is geen … Continued

Lees verder

Groeten uit Zeeland

Zeeland is een waterwalhalla. Maar deze vaar-, fiets- en wandelroutes bevatten ook ongerepte natuur, schilderachtige stadjes en spectaculaire panorama’s. WELVAART AAN HET WATER Picknicken op een onbewoond eiland. Duiken naar scheepswrakken en zeepaardjes. Of zeldzame vogels, wilde planten en kleurige orchideeën spotten vanaf het water. Het klinkt Caribisch, maar het kan allemaal gewoon in het … Continued

Lees verder

Superieure schelpen

Iedereen eet ze wel eens, maar nergens smaken ze zo lekker als in Zeeland. Hoe bereid je échte Zeeuwse mosselen? Twee koks over hun favoriete recept. Iedere Zeeuw heeft wel een herinnering die met mosselen te maken heeft. De eerste herinnering van chef en eigenaar Cas Zwemer (32) van het Zeeuws Mosselhuis in Westkapelle dateert … Continued

Lees verder

‘Je proeft het water, de wind en de zilte zeelucht’

Zeven restaurants met in totaal negen Michelinsterren telt Zeeland. De provincie staat aan de top van de haute cuisine in Nederland. Wat is het geheime recept voor het succes van de Zeeuwse kombuis? Per inwoner telt Zeeland de meeste sterrenrestaurants van Nederland. Naast de zeven etablissementen met één of twee Michelinsterren is er ook een … Continued

Lees verder

Cultuuragenda

Klassieke en moderne muziek, beeldende kunst, cabaret en een vleugje kerst… In Zeeland is dit najaar van alles te doen op cultureel gebied. FRIS EN FRUITIG Renesse Na een korte sabbatical komt een van de populairste cabaretduo’s van Nederland met een nieuw programma. In Geloof ons nou maar hebben Remco Veldhuis en Richard Kemper zich … Continued

Lees verder