De stille kracht van het noorden

Er gaat niets boven zakendoen in Groningen. Dat vinden drie ondernemers met stevige wortels in de provincie. Korte lijntjes, een historie van innige samenwerking en een sterke vernieuwingsdrift maken deze bedrijven leidend in hun sector.

Werkman Horseshoes

Het beroep van hoefsmid mag dan eeuwenoud zijn, de manier waarop paarden worden beslagen is uitgegroeid tot een heuse wetenschap. Werkman Horseshoes speelt daarin een voortrekkersrol. In 1909 begon het bedrijf als hoefsmederij van last- en werkpaarden, maar dat veranderde toen vrachtwagens en tractoren hun intrede deden. Vier generaties later is Werkman Horseshoes toonaangevend in de internationale paardenbusiness.

De fabrikant maakt 750 verschillende hoefijzers en levert die in Nederland aan hoefsmeden en, in meer dan 40 landen, aan distributeurs. Nog altijd huist het familiebedrijf op de plek waar het ooit begon, al is de werkplaats op het platteland ‘opgeslokt’ door de woonwijk Helpman. De paardensector is vooral ook groot in Nederland. Zo’n 12.000 mensen verdienen hun boterham in deze branche en er zijn 650 hoefsmeden. ‘Ons land telt ongeveer 450.000 paarden, die elke zes tot acht weken nieuw schoeisel nodig hebben’, vertelt Christel Werkman (39) die samen met broer Reian (37) de vierde generatie vormt van het bedrijf. Werkman Horseshoes voorziet zowel sportpaardenals vrijetijdspaarden van hoefijzers. En beroemde paarden, van Prinsjesdagpaarden tot springende en dansende paarden voor de Olympische Spelen.

HOEFBESLAG

Om het bedrijf klaar te stomen voor nog eens honderd jaar is innovatie belangrijk. Samen met de Universiteit Leipzig deed het Groningse bedrijf onderzoek naar de effecten van verschillende ondergronden op het onderbeen van het paard. Met die inzichten werd in 2013 de Werkman Orthokit ontwikkeld.

‘Hoefsmeden kunnen daarmee zelf orthopedisch hoefbeslag maken’, legt Christel Werkman uit. Ook lanceert het bedrijf een digitale tool die inzichtelijk maakt hoe het paard loopt. ‘Een paard kan afwijkingen hebben die je met het blote oog niet ziet. Via sensoren aan de hoef weet de smid echt hoe het dier zijn voet afwikkelt. Zo kan hij het hoefbeslag nog beter aanmeten.’ Het betekent volgens Werkman niet dat paarden al eeuwenlang verkeerd worden beslagen. ‘Vergelijk het met sportschoenen, die zijn nu ook beter ontwikkeld dan twintig jaar geleden. Met het juiste hoefijzer voorkom je blessures.’

Kennis delen met klanten is een belangrijk streven van Werkman Horseshoes. De fabrikant geeft demonstraties in het land. Eens in de twee jaar organiseert zij de ‘Spring Games’. Naast een congres over het vak, is er een behendigheidswedstrijd voor hoefsmeden. Zakendoen in Groningen is volgens Werkman prettig. ‘Het netwerk is overzichtelijk, de lijntjes zijn kort; overheden en instellingen zijn makkelijk benaderbaar.’

ARBEIDSMORAAL

Het aanbod van goed personeel is een ander pluspunt van de regio. ‘Een developer of een chauffeur is makkelijk te vinden’, vindt Maurice de Wilde (47), algemeen directeur van logistiek dienstverlener Koopman Logistics. ‘Er is hier minder concurrentie; in de Randstad zitten veel meer transport- en automotive bedrijven. Ook de arbeidsmoraal is goed, ons personeel is loyaal en hardwerkend.’

In 1923 begon Siebe Koopman als smid nabij Zuidhorn en ging daarna melkrijden. Zijn zoon Klaas kocht in 1964 twee Fiat autotransporteurs die meegroeiden met de toename van het aantal personenauto’s. Tegenwoordig is het in Leek gevestigde Koopman Logistics de grootste transporteur van nieuwe auto’s in Nederland – jaarlijks zo’n 1 miljoen. In de Amsterdamse haven worden de geïmporteerde auto’s van de schepen gereden, enkele dagen op een terminal geparkeerd om daarna naar de dealer of leasemaatschappij te worden vervoerd.

NNZ

Ook in Born, Nijkerk en in het Duitse Neuenburg beschikt Koopman over terminals waar 20.000 voertuigen kunnen staan. Andere automotive-activiteiten zijn ‘remarketing’ van lease-auto’s. Voertuigen die uit de vloot gaan, lapt Koopman op en worden voor de maatschappij verkocht. Daarnaast distribueert het bedrijf pallets en grotere pakketten met de divisie Koopman Cargo.

BLOCKCHAIN

Dit jaar voegt Koopman Logistics een nieuwe mijlpaal toe aan de bedrijfsgeschiedenis: het familiebedrijf ontwikkelde samen met IBM een digitaal autotransactiesysteem op basis van blockchaintechnologie. Een primeur in de Europese transportsector, volgens De Wilde. ‘Het importeren van auto’s is een ingewikkeld proces. De keten van fabriek naar klant heeft soms meer dan zeven schakels. Dat betekent veel papierwerk, waarbij nog wel eens wat fout gaat. Ook schade tijdens transport is vaak niet te achterhalen.’ Met het in Groningen gebouwde systeem volgt de dealer of importeur de locatie van zijn bestelde auto’s.

Vrachtbrieven, facturen en verzekeringspapieren kunnen digitaal worden opgeslagen en ondertekend. De blockchaintechniek zorgt ervoor dat die informatie tussen partijen wordt versleuteld en betrouwbaar is. ‘Er kan dus niet met kilometerstanden worden gerommeld.’

GRONINGSE MULTINATIONAL

Innovatie vormt ook de spil van verpakkingsbedrijf NNZ. In 1922 begon de Noord-Nederlandse Zakkenhandel vanuit pakhuis Libau in Groningen als distributeur van jute zakken aan aardappelboeren. Tegenwoordig is het familiebedrijf een gerenommeerd speler met een breed portfolio aan verpakkingen. Van ’big bags’ voor bouwmateriaal tot papierzakken voor veevoeder. Van sinaasappelnetjes tot plastic folies voor groenten en kartonnen doosjes voor kwetsbaar fruit. Maar NNZ ontwerpt ook klantgerichte oplossingen: zo levert NNZ katoenen hoesjes voor testhoefijzers aan de eerder genoemde fabrikant Werkman Horseshoes.

Koopman

Jute zakken verkoopt het bedrijf – dat ruim 200 medewerkers telt – nog altijd; in Europa is NNZ volgens directeur-eigenaar Len Boot (59) zelfs marktleider in dit segment. ‘Het stevig geweven materiaal is ideaal voor aardappelen, maar ook voor mosselen. Daarnaast blijft Sinterklaas met jaarlijks 600.000 stuks een trouw afnemer.’

Boot noemt zijn bedrijf graag een ‘kleine Groningse multinational’. NNZ heeft 24 vestigingen in Europa, Amerika en Canada en levert dankzij partners in nog eens veertig aanvullende landen. Dat succes is te danken aan het tijdig inspelen op marktontwikkelingen, zoals de vraag naar duurzame verpakkingen. Het bedrijf verkoopt bijvoorbeeld karton waarin berm- en olifantengras is verwerkt. Ook onderzoekt de onderneming de eigenschappen van fruitschillen.

Werkman Horseshoes

‘De poriën laten zuurstof door en beschermen de vrucht zo tegen uitdroging’, zegt Boot. ‘Daarom zitten er tegenwoordig ook gaatjes in aardappelzakken.’ Een slimme vondst is oregano-olie. Door dit aan plastic folie toe te voegen, blijven aardappels minimaal twee weken langer houdbaar. NNZ is daarnaast sterk in productinnovaties. Voor supermarktketen Jumbo werden maaltijdpakketverpakkingen bedacht.

Binnenkort lanceert het familiebedrijf een nieuw concept: kartonnen koffers met recepten en ingrediënten voor Indiase gerechten uit verschillende streken.Overigens liggen de roots van NNZ in Gouda. Grondlegger Marinus Boot bracht de jute zakken aanvankelijk in Gouda aan de man, maar verhuisde naar het aardappelrijke Groningen omdat daar meer te verpakken was. Wat volgens Len Boot meespeelde: ‘Ook toen al stimuleerde de overheid ondernemers om zich in het noorden te vestigen.

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Bestemming Groningen: nieuws

Hieronder vindt u een overzicht van de jongste initiatieven en actualiteiten uit de provincie Groningen. NIEUW FORUM ACHTER ‘D’OLLE GRIEZE’ De Martinitoren domineert de skyline van de stad Groningen. Maar niet ver van de 96 meter hoge kerktoren ontstaat een nieuw beeldbepalend bastion. Hoewel de helft kleiner, zal het Groninger Forum een blikvanger worden met … Continued

Lees verder

‘Google en Groningen zijn een goede match’

In 2014 besloot internetgigant Google te investeren in een enorm datacenter in de Eemshaven. Dit jaar steekt de multinational nog eens een half miljard in uitbreiding van het complex. Directeur Pim van der Feltz van Google Nederland is trots op de samenwerking in de regio. In de uiterste noord-oosthoek van het land, net boven het … Continued

Lees verder

Mondiaal middelpunt

Vanuit de Randstad mag Groningen ver weg lijken, voor wie verder uitzoomt is de provincie een logistieke hotspot. Hier komen wereldwijde stromen van zeevracht, grondstoffen, elektriciteit, passagiers en massa’s aan digitale data samen. DUURZAAM STOPCONTACT DE EEMSHAVEN Met de bouw van grote energiecentrales groeide de Eemshaven uit tot het stopcontact van Nederland. De centrales voorzien … Continued

Lees verder

Weg van de hectiek

De groei van het aantal inwoners in de provincie Groningen blijft achter bij de Randstad. Juist die rust werkt als een magneet op mensen van buiten. Vier inwoners vertellen waarom zij naar Groningen verhuisden – of terug verhuisden. ‘Als ik naar het noorden rijd, kom ik tot rust.’ In de dancewereld bestaan er geen 9 … Continued

Lees verder

Pionieren in de provincie

Met virtual-realitybrillen, blockchaintechnologie en drones krijg je pas echt een ander perspectief op innovatie in Groningen. VIRTUELE BEELDENTAAL VIEMR Het Groningse VIEMR begon acht jaar geleden met 360-graden-video’s. Een knap staaltje werk dat geen enkel bedrijf ze nadeed. En dus stonden grote reclamebureaus voor ze in de rij. ‘We filmden over de hele wereld’, zegt … Continued

Lees verder

Kansen in energie, chemie en digitaal

De provincie Groningen kleurt gestaag groen. Omdat het noorden van het land koploper wil zijn in de energietransitie, krijgen chemische bedrijven volop de ruimte om te experimenteren met kansrijke technologieën. In deze proeftuin bloeien de eerste planten al op. Een verkenning van de innovaties. In het uiterste puntje van Noord-Nederland, langs de rivier de Eems, … Continued

Lees verder

Infographic: Groningen in cijfers

De huizen zijn er (nog steeds) spotgoedkoop, er is meer dan genoeg werkgelegenheid en Groningen behoort tot de jongste steden van Europa. Er zijn ongerepte natuurgebieden zoals Nationaal Park Lauwersmeer, waar zelfs het Noorderlicht zich soms laat zien. De trots van de provincie is de 34 km lange Werelderfgoed-kustlijn, die ook nog eens dient als … Continued

Lees verder

Vitaal Groningen koestert de vooruitgang

De route naar het hart van Groningen bruist van de energie: langs het markante Groninger Museum, door de eclectische Folkingestraat en uitkomend op de gezellige Vismarkt. De stad bewijst dat het grootsteedse gevoel óók in het hoge noorden te vinden is. Wie uitstapt op het station van Groningen zal het direct opvallen: de vele jonge … Continued

Lees verder

Broedplaats voor een gezonde en duurzame wereld

Verf die energie kan opwekken. Met DNA-afwijkingen ziekten opsporen. Op de snel groeiende innovatiehotspot Campus Groningen wordt aan baanbrekende vindingen gewerkt. Nu nog klinken er rond het academisch ziekenhuis (UMCG) geregeld ambulance-sirenes. Op de nabijgelegen Healthy Ageing Campus, één van de twee locaties van Campus Groningen zijn ze goed te horen. ‘Maar ooit zal het … Continued

Lees verder

Staande panelen

Mede dankzij dit vrolijke legertje zonnepanelen is de Energy Academy Europe (EAE) het duurzaamste onderwijsgebouw van Nederland. Ze zijn in alle richtingen geplaatst, in een rechtopstaand en soms hellend patroon, over een oppervlakte van 4.000 m2. De hellingshoek van het dak ligt net onder de 20 graden: de ideale hoek voor optimale collectie van zonne-energie. … Continued

Lees verder

Alle druppels samen vullen een emmer

Steeds vaker trekken bewoners samen op om hun buurt te verduurzamen. Zo ook in de dorpen Ommelanderwijk en Zuidwending, waar al ruim dertig huizen zijn voorzien van zonnepanelen. Actieve dorpsbewoner Paul Joosten: ‘Van zo’n actie gaat een positieve sociale druk uit.’ Sinds de 61-jarige Paul Joosten met vervroegd pensioen ging, nu zes jaar geleden, slurpen … Continued

Lees verder

Gezond van eigen grond

Klimaatdoelen en maatschappelijke wensen vragen om een transitie van het traditionele boerenbedrijf. Maar hoe is die stap te maken met economisch en ecologisch voordeel? De Gebiedscoöperatie Westerkwartier zoekt naar innovatieve manieren om landbouw en natuur met elkaar te verenigen. De koeien grazen in de wei, terwijl weidevogels zich tegoed doen aan regenwormen. Op het eerste … Continued

Lees verder

Mosterd bij de maaltijd

Echte Groninger mosterd is grof en heeft een pittige smaak. Zeer geschikt als smaakmaker van een lekkere Groninger mosterdsoep. Twee chefs vertellen hoe je die het beste bereidt. Markant aan het Groningse landschap zijn de uitgestrekte gele velden, gekleurd door de bloeiende brassica nigra, het zwarte mosterdzaad. Niet verrassend dus, dat Groningen zijn eigen mosterd … Continued

Lees verder

Culturele najaarsagenda

Eurosonic Noorderslag. Het werk van kunstenaarscollectief De Ploeg. En kleinkunstenaars Freek en Hella de Jonge die zichzelf tentoonstellen. Dit najaar bruist het in Groningen van de opvallende culturele activiteiten. Must-sees van typisch Nederlandse én internationale allure. TENTOONSTELLING KLEUR EN CONTRAST IN DE PLOEG Ter gelegenheid van 100 Jaar De Ploeg worden ruim 70 etsen, lithografi … Continued

Lees verder