De uitdagingen van legaltech

Of je de mogelijkheden die digitale middelen de advocaat bieden nu verwelkomt of niet, elk kantoor moet er iets mee. Voor partners zijn de digitalisering van het vak en de opkomst van legaltech vaak redenen om de positionering van het kantoor aan te passen. ‘Je zult strategische keuzes moeten maken.’

Er wordt vaak gezegd dat de juridische dienstverlening digitaal achterloopt op andere sectoren. Maar de laatste jaren maakt de sector een snelle inhaalslag. Zo zijn digitale applicaties niet meer weg te denken uit het leven van advocaten — denk aan tools voor het analyseren van de declarabele tijdsbesteding, het geautomatiseerd opstellen van due-diligencerapporten, de digitale ondertekening van contracten of het dicteren van teksten.

‘Meerwerkfacturen, dat accepteren cliënten niet meer’ – Erwin Bos, Simmons & Simmons

En in het kielzog van de nieuwe applicaties komen ook dienstverleners op die alternatieve juridische diensten aanbieden en op die manier veel van het juridische handwerk overbodig maken — RocketLawyer en Axiom Law zijn bekende voorbeelden. De nieuwe door investeringskapitaal gesteunde dienstverleners werken steeds vaker naast traditionele advocatenkantoren voor grote cliënten, wat concurrentie op prijs en kwaliteit aanwakkert.

In de advocatuur ontstaan zo uitdagingen, maar vooral ook kansen, vindt Robert van Beemen (38), partner bij het in de juridische markt gespecialiseerde adviesbureau Venturis Consulting Group. ‘Met legaltech kunnen advocatenkantoren juridische processen voor cliënten efficiënter organiseren. Slimme computers nemen veelvoorkomend werk over en advocaten houden meer tijd over voor het strategische vakwerk.’ Tegelijk kijken general counsels zakelijker naar juridische diensten. Daarom zullen advocatenkantoren heldere keuzes moeten maken en daar hun strategie en organisatie op aan moeten passen.

Keuzes dus, maar welke? Volgens Van Beemen is het van essentieel belang om met behulp van technologie de eigen zakelijke processen beter te leren begrijpen, omdat bijvoorbeeld open prijsafspraken spoedig iets van het verleden zullen zijn. ‘Veel kantoren hebben hun eigen data voor prijsberekeningen nu niet op orde. Als cliënten doorvragen naar de prijzen in hun offertes, weten veel advocaten geen goed antwoord te geven. Dat accepteren cliënten niet meer.’

Krenten uit de pap

Dat is vooral merkbaar bij multinationale cliënten. Grote financiële instellingen doen bijvoorbeeld veel zaken met internationale advocatenkantoren. Simmons & Simmons is zo’n kantoor, met 2.000 werknemers verspreid over 15 landen. Partner Erwin Bos (42) bedient in Amsterdam met zijn grensoverschrijdende herstructurerings- en insolventiepraktijk onder meer grote financiële instellingen en hedgefondsen. Die kopen in door bijvoorbeeld via een online portal veel vragen te stellen aan de gegadigde confrères. Bos: ‘Cliënten vragen zeer specifiek naar bepaalde diensten. Inkopers kunnen zo cherrypicken.’ Op die manier verdwijnt koppelverkoop gestaag uit de top van de markt. Bos: ‘Uit de noodzakelijke diensten vloeit niet altijd meer aanvullend werk voort.’

Voor zijn kantoor is het belangrijk om de bouwstenen van de eigen dienstverlening in kaart te hebben, en digitale middelen helpen daarbij. ‘Die bouwstenen kunnen wij ook apart aan cliënten aanbieden.’ Dankzij data-analytics kan de firma ook betere voorspellingen over het verloop van een adviestraject of proces doen. Essentieel, vindt Bos. ‘Accuraat kunnen aangeven wat iets kost, daarmee maak je cliënten blij. Dat past bij onze focus op de vaste legal panels van grote financiële instellingen. Meerwerkfacturen, dat accepteren cliënten niet meer.’ Zelf beweegt Simmons & Simmons zich ook op de legaltechmarkt, met tools die het kantoor op maat bouwt en die op het systeem van cliënten draaien. ‘Zo kunnen we onze samenwerking verbeteren.’

Kennisdeling

Maar ook nationale kantoren houden zich met de uitdagingen van legaltech bezig. Voor Van Benthem & Keulen is innovatie een speerpunt. Het 80 juridische professionals tellende full-servicekantoor in Utrecht stelt digitale applicaties beschikbaar aan cliënten.

’Wij willen applicaties maken waar de cliënt blij van wordt’ – Johan Koggink, Van Benthem & Keulen

Een voorbeeld is de litigation valuator, een tool waarmee het kantoor met de cliënt voor een rechtszaak stapsgewijs de tijdsbesteding doorrekent. ‘Op die manier kunnen kantoor en client de risico’s beter inschatten en de zaak op basis van bijvoorbeeld een fixed fee inprijzen,’ stelt algemeen directeur Johan Koggink (60). ‘De kosten worden zo automatisch berekend.’ Koggink ziet in dergelijke tools nieuwe manieren om met cliënten in gesprek te zijn. ‘Het is onze insteek om applicaties te maken waar de cliënt blij van wordt.’

Andere voorbeelden zijn applicaties die cliënten uitleggen welke stappen noodzakelijk zijn bij invallen van toezichthoudende autoriteiten, de zogenaamde digital dawn raid manual, en een app die transitievergoedingen berekent voor cliënten die afscheid nemen van personeel. Door zo kennis te delen, kan ook een ander soort samenwerking met cliënten tot stand komen, stelt Koggink, die met zijn kantoor ook de innovatie bij de juridische afdelingen van cliënten helpt vormgeven.

Snoeien

De keuzes die advocatenkantoren moeten maken, gaan ook over de focus. Veel full-servicekantoren hebben niet tot de kernactiviteiten behorende praktijken afgeslankt of afgestoten. Nicheboutiques veroveren in sneltreinvaart marktaandeel, en dat geldt ook voor andere kantoren met een focus. Arjen Paardekooper (48) is oprichter van het Amsterdamse Blenheim, dat zich met 30 advocaten beperkt tot de m&amarkt en zich daarbinnen sterk op de Duits-Nederlandse handelsrelaties richt. Dat is het gevolg van een koerswijziging in 2012, toen het kantoor de praktijken in erfrecht en personen- en familierecht beëindigde en klanten afstootte. Met zijn focus op fusies en overnames werkt Blenheim veel voor mkb-ondernemers. ‘Geen general counsels, geen panels, geen inkoopafdelingen. Heerlijk!’ Die doelgroep bedient Blenheim door te offreren met vaste prijzen. Om dat foutloos te doen, liet Paardekooper al zijn kosten bij adviesprocessen door ‘een heel slimme Turkse data-analist’ doorlichten. ‘Sindsdien zitten we nooit meer mis met offertes.’

En als Blenheim word gevraagd aan een tender van een multinational deel te nemen? ‘Dan wil ik zeker weten dat die met onze offerte de prijs van de grote jongens niet wil drukken.’ Om kansloos off reren te voorkomen, stuurt Paardekooper zelf een gedetailleerde vragenlijst aan potentiële cliënten. ‘Gaan ze daar niet in mee, dan kappen wij het proces direct af.’ Paardekooper ziet ruimte in geografi sche niches, en is in oktober een corporate-fi nancepraktijk gestart, zodat zijn kantoor met die dienstverlening beter kan acquireren. Hij voorspelt dan ook en aardverschuiving, met als gevolg ‘een behoorlijke slachting’ in de advocatuur.

Contraire beweging

AKD heeft een opvallende keuze in tegenovergestelde richting gemaakt. Het kantoor — met 250 advocaten, notarissen en fiscalisten — zet juist strategisch in op een positie als full-servicekantoor voor de Benelux. Het leverde AKD vorig jaar de titel Benelux Law Firm of the Year van het vaktijdschrift The Lawyer op. COO en CFO Mark Kater (47): ‘Bij veel kantoren stoten ze bepaalde rechtsgebieden af, omdat die commercieel minder aantrekkelijk lijken, en om de winstmarge te stuwen. Wij geloven juist in een brede commerciële praktijk met evenwicht in onze drie disciplines — advocatuur, notariaat, fiscaal advies – in de Benelux.’

Het voordeel? Kater: ‘Veel internationale kantoren hebben geen aparte Beneluxpraktijk, de markt is voor hen te klein. Angelsaksische en Aziatische partijen zoeken naar een onafhankelijke Benelux-speler en komen zo bij ons uit.’ Kater ziet dan ook kansen in een focus op zowel sectoren — ‘zorg, vervoer, energie en telecom bijvoorbeeld’ — als in geografi eën. ‘Naast de Engelse en Amerikaanse markt krijgen wij veel zaken vanuit Japan, Duitsland en Turkije.’ Kansen ziet Kater bovendien in de technologische ontwikkelingen en de bijbehorende nieuwe markten zoals privacy en cybersecurity. ‘Want de digitalisering gaat ook bij de klant zelf onverminderd voort.’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Familiezaken

In de familierechtpraktijk van advocaten en notarissen is de laatste jaren veel veranderd. Dat vraagt om andere kwaliteiten, legaltech en een stevig netwerk van niet-juridische specialisten. Negen experts delen hun visie op een veranderend vak. De ontwikkelingen binnen het familierecht Diny Louwen lopen uiteen van maatschappelijke trends tot juridische veranderingen. Zo neemt het aantal samengestelde … Continued

Lees verder

Themamonitor juridische diensten

Ook in deze editie van Legal presenteert TerZake u verspreid op deze site tientallen waardevolle (bedrijfs)namen, telefoonnummers en internetgegevens van geïnterviewde juridische deskundigen.  

Lees verder

Scheiden in overleg

Echtscheidingsadvocaten hebben verschillende zienswijzen over de begeleiding van een echtscheiding. Of er nu een rechter aan te pas komt of niet, goed overleg tussen de scheidende echtelieden verdient altijd de voorkeur. Voor veel van de circa 35.000 echtparen die jaarlijks uit elkaar gaan, staat het leven op zo’n moment flink op z’n kop. Volgens mediator-advocaat … Continued

Lees verder

Themamonitor juridische diensten

Ook in deze editie van Legal presenteert TerZake u verspreid op deze site tientallen waardevolle (bedrijfs)namen, telefoonnummers en internetgegevens van geïnterviewde juridische deskundigen.

Lees verder

De jacht op juridisch talent

Advocatenkantoren halen alles uit de kast om juridisch talent aan zich te binden. Toppers worden uitgenodigd voor kennismakingsdagen, soms zelfs in vestigingen in New York of Dubai. Dit jaar steeg het aantal vacatures bij de grootste juridische vacaturesite JBB maar liefst 20 procent. ‘Na jaren van geringe groei is dat een opmerkelijke ontwikkeling,’ zegt Martijn … Continued

Lees verder

Beslissende software

Wel of niet procederen bij een zakelijk conflict? Procesfinancier Redbreast ontwikkelde een programma dat kansen, verwachte netto-opbrengst, schikkingsruimte en kosten voor partijen berekent. Voor ondernemers is de afweging om te gaan procederen lastig. De kosten zijn hoog en het kan jaren duren. ‘Daarbij blijft de uitkomst vaak een black box,’ zegt Rein Philips (37), managing … Continued

Lees verder

‘Legaltech is een buzzword aan het worden’

Lang voordat Peter Reinders managing partner werd van advocatenkantoor Lexence promoveerde hij op een toegepast wiskundig onderwerp. Hoewel sommige algoritmen nog steeds inzetbaar zijn, biedt de toegenomen rekenkracht nieuwe perspectieven voor zijn kantoor. ‘De kansen liggen aan de bovenkant van de dienstverlening.’ Het aantal bedrijfstransacties is de afgelopen jaren fors gestegen. Denkt u dat dat … Continued

Lees verder

Themamonitor juridische diensten

Ook in deze editie van Legal presenteert TerZake u verspreid op deze site tientallen waardevolle (bedrijfs)namen, telefoonnummers en internetgegevens van geïnterviewde juridische deskundigen.  

Lees verder