De wereld van de sterren

De rol van executeur lijkt een mooie functie om in een testament toegewezen te krijgen. Maar er komt al snel veel bij kijken. De begrafenis regelen, goederen verkopen, schulden aflossen en daarbij ook nog eens alle erfgenamen tevreden houden.

De rol van testamentair executeur is niet iets om lichtzinnig te aanvaarden. En omdat het geen dwingende verplichting is, kunt u er ook van afzien. Iemand die in een testament is aangewezen, moet als het moment daar is bij de notaris expliciet aangeven of hij of zij de benoeming aanvaardt. Die legt dit vast in een zogenaamde verklaring van executele, waarin ook de bevoegdheden van de executeur zijn beschreven.

Tussen testamenten en executeurs zijn op dat punt grote verschillen, vertelt erfrechtadvocaat Saskia van Os (51). ‘Een executeur met één ster mag uitsluitend de begrafenis regelen. Een tweesterrenexecuteur heeft bevoegdheden wat betreft het in kaart brengen van de nalatenschap en de erfgenamen. Een executeur met drie sterren heeft ook de bevoegdheid om goederen te verkopen, zelfs tegen de zin van de erfgenamen.’ De verschillende rollen zijn in de wet vastgelegd, het gebruik van het sterrensysteem is een gewoonte in de wereld van erfrechtjuristen.

Waardebepaling

Voor een executeur met twee of drie sterren staat in ieder geval voorop dat hij de bezittingen van de overledene goed moet beheren. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. ‘Je moet spullen veiligstellen, zorgen voor verzekeringen, aandelen verkopen, dat soort zaken,’ vertelt notarieel jurist Nicole Ouwehand (45). Zij is adviseur nalatenschappen bij Artsen zonder Grenzen en geregistreerd executeur. Dit is belangrijk omdat er van alles kan gebeuren tijdens de afwikkeling van een erfenis, terwijl het moment van overlijden de waarde bepaalt. ‘Stel, je hebt een aandelenportefeuille niet verkocht en de beurs stort in, dan heb je wel wat uit te leggen aan de erfgenamen. Hetzelfde geldt voor een huis in de nalatenschap dat niet verzekerd is met oudjaar. Of waarvan blijkt dat er meer sleutels in omloop zijn dan je dacht en waaruit opeens spullen verdwijnen.’

Een andere taak van de executeur is het doen van de aangifte erfbelasting en zorgen dat het verschuldigde bedrag ook echt wordt overgemaakt. ‘Het is daarbij belangrijk u te realiseren dat de Belastingdienst ook naar u kijkt als er niet genoeg geld is om de erfbelasting te betalen,’ zegt Ouwehand.

Haken en ogen

Naast deze juridische haken en ogen moet een executeur er ook rekening mee houden dat het een ondankbare taak kan zijn. ‘Je doet het nooit echt goed. Er is altijd wel een erfgenaam die niet tevreden is,’ zegt erfrechtadvocaat Van Os. Zij vindt dan ook dat mensen die een familielid als executeur aanwijzen te makkelijk over de gevolgen van die beslissing denken. ‘Ze wijzen bijvoorbeeld de oudste zoon aan, maar weten niet goed wat het betekent voor het gezin als één persoon zo’n bevoegdheid krijgt.’

Bij grotere nalatenschappen wordt daarom vaak gekozen voor een professionele executeur. Bij een kleine erfenis waar de kosten meespelen, kan het verstandig zijn om de functie open te laten. Toch denkt Ouwehand niet dat een particulier die de eer te beurt valt, die beter kan laten lopen. ‘Het kost veel tijd en het is belangrijk dat je als executeur goed communiceert. Op het moment dat hij of zij zich dit realiseert en waar nodig om hulp vraagt, kan een particulier het prima doen. Veel mensen zien het ook als een mooie afsluiting.’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Kinderloze vermogende babyboomer stuwt goededoelenmarkt

Goede doelen kunnen de komende decennia met vertrouwen tegemoetzien. Een Gouden Eeuw van Filantropie breekt aan, voorspelt hoogleraar filantropie René Bekkers van de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Dit wordt een enorme groeimarkt.’ In nalatenschappen gaat voor charitatieve instellingen steeds meer geld om. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw is de totale waarde van … Continued

Lees verder

‘Met een klein bedrag verbeter je de levens van mensen, voorgoed’

Marcel Tielemans (64) en Anky Schmale (66) hebben allebei bij drinkwaterbedrijf Dunea gewerkt. Ze werden verliefd en trouwden in 2003. Ze hebben geen kinderen en zullen hun vermogen nalaten aan de hulporganisatie Simavi, gericht op schoon water, goede hygiëne en veilige zwangerschap in ontwikkelingslanden. Marcel: ‘Jarenlang heb ik een ziekenhuis in Bolivia gesponsord met apparatuur … Continued

Lees verder

‘Nu we alles hebben geregeld, is er rust’

Sil Schmidt (68) en Riet Schmidt-de Graaf (72) schenken hun bezit na hun overlijden aan KWF Kankerbestrijding. Na het ondertekenen van hun testament vertrok het echtpaar meteen op vakantie. Sil: ‘Ik heb 35 jaar bij verzekeraar Centraal Beheer gewerkt in Apeldoorn. Riet heeft in het onderwijs gezeten. We hebben samen een leuk spaarpotje opgebouwd, waar … Continued

Lees verder

Maak van uw erfgenamen geen spoorzoekers

Wie een eigen bedrijf heeft, laat doorgaans meer na dan een particulier. Hoe regelt u als ondernemer uw nalatenschap? Wat gebeurt er met het bedrijf en het personeel? En waar moet u als ondernemer op letten bij schenkingen aan goede doelen? Als een ondernemer in het harnas sterft, laat hij meestal veel meer na dan … Continued

Lees verder

‘Een goed doel heeft weinig overhead nodig’

Kleine stichtingen moeten tegen grote goededoelenorganisaties opboksen. Maar met vrijwilligers en goede samenwerkingsverbanden zijn de kosten laag te houden, vindt oprichter Hanno Berger van stichting Dierennood. Kleine goede doelen die effect willen hebben met hun beperkte middelen moeten hun kosten laag houden. Stichting Dierennood is daar een voorbeeld van. De stichting werkt met louter vrijwilligers, … Continued

Lees verder

‘Een lokaal project geeft ons meer voldoening dan een vakantie’

Bart (65) en Nelleke (58) de Graaf hebben zestien jaar geleden een Fonds op Naam opgericht dat door het Prins Bernhard Cultuurfonds wordt beheerd. Daarmee steunen ze nu én na hun overlijden culturele doelen. Bart: ‘Ons hart ligt bij cultuur. We houden van muziek, theater, erfgoed, musea, en kopen als het zo uitkomt kunst. Daarom … Continued

Lees verder

Nieuwe loten aan de stam

Twee fondsen op naam heeft het vfonds al opgericht. Dit op vrede, vrijheid en veteranenzorg gerichte goede doel wil nog meer dochterfondsen aantrekken, aldus directeur Ton Heerts. ‘Het is de bedoeling dat wij over vijf jaar een half miljoen euro met fondsen op naam beheren.’ Voor veel goededoelenorganisaties is het aantrekken van grote schenkingen en … Continued

Lees verder

‘Doe het beste met wat je overhoudt’

Iris Hilt (49) heeft het Wereld Natuur Fonds in haar testament laten opnemen. Ziektebestrijding en cultuurbehoud vindt zij belangrijk, maar bescherming van de aarde als ons fundament komt voor haar op de allereerste plaats. ‘Ik ben al donateur van het Wereld Natuur Fonds (WNF) sinds mijn achttiende. Dat jaar ging ik op mijzelf wonen en … Continued

Lees verder