Kinderloze vermogende babyboomer stuwt goededoelenmarkt

Goede doelen kunnen de komende decennia met vertrouwen tegemoetzien. Een Gouden Eeuw van Filantropie breekt aan, voorspelt hoogleraar filantropie René Bekkers van de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Dit wordt een enorme groeimarkt.’

In nalatenschappen gaat voor charitatieve instellingen steeds meer geld om. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw is de totale waarde van nalatenschappen aan zogenaamde algemeen nut beogende instellingen (ANBI’s) bijna vertienvoudigd. Werd in 1982 circa 55 miljoen euro nagelaten aan zo’n 4.400 instellingen, dertig jaar later staat de teller op meer dan 500 miljoen euro aan ongeveer 5.000 instellingen. Gezondheidsfondsen als KWF Kankerbestrijding, het Nederlandse Rode Kruis en de Hartstichting ontvangen al jaren de meeste gelden.

Gouden Eeuw

René Bekkers (42), hoogleraar filantropie aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam, doet langlopende onderzoeken naar het fenomeen charitatieve nalatenschap. ‘Elk jaar groeit deze markt harder dan voorzien. Dat komt omdat slechts een klein gedeelte van de fondsen rapporteert aan het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). De inkomsten worden herhaaldelijk te laag ingeschat.’

Cijfers

De VU heeft op basis van erfbelastingdata van de Belastingdienst een extrapolatie gemaakt over de periode tussen 2005 en 2012. Daaruit blijkt dat de werkelijke inkomsten jaarlijks 200 tot 300 miljoen euro hoger liggen dan het CBF rapporteert. Voor 2013 ligt het officiële totaalcijfer aan filantropische nalatenschappen op 265 miljoen euro. Tellen we voor dat jaar de nalatenschappen aan kerken, musea of lokale fondsen mee, dan staat de teller op 561 miljoen euro.

De inkomsten uit dit soort nalatenschappen nemen de komende decennia veel verder toe. Bekkers voorspelt zelfs een Gouden Eeuw van Filantropie. Zo zou er volgens zijn raming in de periode tussen 2012 en 2059 maar liefst 106 miljard euro naar de goededoelenkassen vloeien, gemiddeld ruim 2 miljard per jaar over deze periode.

Belastingvrij

Dat nalaten aan ANBI’s sinds 2006 belastingvrij is, ziet Bekkers niet als dé drijfveer van de historische en toekomstige groei. ‘Belangrijker is dat het aantal kinderloze Nederlanders toeneemt. Hun vermogen ligt gemiddeld hoger door hun bezit van vastgoed en effecten. Ook is deze groep al bij leven zeer betrokken bij bepaalde goede doelen.’ Zijn steekproef onder zo’n 1.000 Nederlanders met een vrij beschikbaar vermogen van 50.000 euro bewijst: 35 procent van de kinderloze respondenten laat geld na aan een goed doel. Ter vergelijking: slechts 8 procent van de respondenten mét kinderen doet dat.

Nalatenschappen

Andere onderzoeken zijn iets voorzichtiger met hun voorspellingen. Arjen van Ketel (57), zelfstandig adviseur werving nalatenschappen, heeft met het Britse onderzoeksbureau Legacy Foresight onlangs de Legacy Monitor 2016 gepubliceerd. Conclusie: de Nederlandse legatenmarkt groeit het komende decennium jaarlijks met 3 procent. Dat is meer dan de 1,6 procent jaarlijkse groei waar in eerdere jaren sprake van was. Van Ketel onderscheidt twee belangrijke leeftijdsgroepen. Enerzijds zijn er de babyboomers met leeftijden tussen 50 en 70 jaar, en anderzijds de 70-plussers.

Van Ketel: ‘De toename van legaten staat op het conto van de babyboomers. Ze willen nog meer aan goede doelen nalaten dan de huidige 70-plussers, de zogenaamde oorlogsbaby’s. Ook ligt hun kinderloosheid 10 procent hoger. Dat zijn harde demografische zekerheden die niet zullen veranderen.’ De groep potentiële gevers is groot, aldus Van Ketel. ‘Mensen met een vermogen vanaf 10.000 euro willen hun nalatenschap in een testament vastleggen. Circa 80 procent van alle nalatenschappen vertegenwoordigt de gemiddelde waarde van een eigen huis in Nederland of zit daaronder.’

Tips

Bijzonder geval

De goededoelenorganisaties krijgen nu circa 7 procent van hun inkomsten uit nalatenschappen. Maar marktleider KWF Kankerbestrijding zit met 25 procent ruim boven het sectorgemiddelde. Ook laten gevers soms uitzonderlijk hoge bedragen na. Miljonair Arend Broekhuis vergaarde een fortuin met een groothandel in ondergoed en lingerie. Hij liet — zonder medeweten van zijn stieffamilie — in 2013 ruim 12 miljoen euro na aan zowel het Leger des Heils als de Stichting De Zonnebloem.

‘Een bijzonder geval, gezien de hoogte van het geldbedrag en de aanwezigheid van een stieffamilie,’ oordelen zowel Bekkers als Van Ketel. Zij verwijzen daarbij naar de wetgeving in Nederland omtrent nalatenschap — met daarin een sleutelrol voor de notaris — waarin weinig ruimte is voor onduidelijkheid. Maar het beeld dat erflaters onder druk worden gezet om hun vermogen na te laten aan instituties uit de sector, wil de branche koste wat kost vermijden. Van Ketel vindt dat charitatieve instellingen het gevoelige thema van nalatenschap op georganiseerde wijze benaderen. ‘Ze maken medewerkers vrij voor voorlichting en arrangeren speciale bijeenkomsten voor erflaters. Een goed voorbeeld is het Concertgebouw Fonds, dat onder de noemer La Suite speciale voordelen voor erflaters in het leven heeft geroepen. Dat varieert van besloten schoolvoorstellingen en repetities tot kinder- en verjaardagsconcerten.’

Bronnen: inkomsten uit nalatenschappen: Geven in Nederland, Vrije Universiteit 2015 – cijfers: CBS over 2011, Gepubliceerd in 2014

Bewaren

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

‘Met een klein bedrag verbeter je de levens van mensen, voorgoed’

Marcel Tielemans (64) en Anky Schmale (66) hebben allebei bij drinkwaterbedrijf Dunea gewerkt. Ze werden verliefd en trouwden in 2003. Ze hebben geen kinderen en zullen hun vermogen nalaten aan de hulporganisatie Simavi, gericht op schoon water, goede hygiëne en veilige zwangerschap in ontwikkelingslanden. Marcel: ‘Jarenlang heb ik een ziekenhuis in Bolivia gesponsord met apparatuur … Continued

Lees verder

De wereld van de sterren

De rol van executeur lijkt een mooie functie om in een testament toegewezen te krijgen. Maar er komt al snel veel bij kijken. De begrafenis regelen, goederen verkopen, schulden aflossen en daarbij ook nog eens alle erfgenamen tevreden houden. De rol van testamentair executeur is niet iets om lichtzinnig te aanvaarden. En omdat het geen … Continued

Lees verder

‘Nu we alles hebben geregeld, is er rust’

Sil Schmidt (68) en Riet Schmidt-de Graaf (72) schenken hun bezit na hun overlijden aan KWF Kankerbestrijding. Na het ondertekenen van hun testament vertrok het echtpaar meteen op vakantie. Sil: ‘Ik heb 35 jaar bij verzekeraar Centraal Beheer gewerkt in Apeldoorn. Riet heeft in het onderwijs gezeten. We hebben samen een leuk spaarpotje opgebouwd, waar … Continued

Lees verder

Maak van uw erfgenamen geen spoorzoekers

Wie een eigen bedrijf heeft, laat doorgaans meer na dan een particulier. Hoe regelt u als ondernemer uw nalatenschap? Wat gebeurt er met het bedrijf en het personeel? En waar moet u als ondernemer op letten bij schenkingen aan goede doelen? Als een ondernemer in het harnas sterft, laat hij meestal veel meer na dan … Continued

Lees verder

‘Een goed doel heeft weinig overhead nodig’

Kleine stichtingen moeten tegen grote goededoelenorganisaties opboksen. Maar met vrijwilligers en goede samenwerkingsverbanden zijn de kosten laag te houden, vindt oprichter Hanno Berger van stichting Dierennood. Kleine goede doelen die effect willen hebben met hun beperkte middelen moeten hun kosten laag houden. Stichting Dierennood is daar een voorbeeld van. De stichting werkt met louter vrijwilligers, … Continued

Lees verder

‘Een lokaal project geeft ons meer voldoening dan een vakantie’

Bart (65) en Nelleke (58) de Graaf hebben zestien jaar geleden een Fonds op Naam opgericht dat door het Prins Bernhard Cultuurfonds wordt beheerd. Daarmee steunen ze nu én na hun overlijden culturele doelen. Bart: ‘Ons hart ligt bij cultuur. We houden van muziek, theater, erfgoed, musea, en kopen als het zo uitkomt kunst. Daarom … Continued

Lees verder

Nieuwe loten aan de stam

Twee fondsen op naam heeft het vfonds al opgericht. Dit op vrede, vrijheid en veteranenzorg gerichte goede doel wil nog meer dochterfondsen aantrekken, aldus directeur Ton Heerts. ‘Het is de bedoeling dat wij over vijf jaar een half miljoen euro met fondsen op naam beheren.’ Voor veel goededoelenorganisaties is het aantrekken van grote schenkingen en … Continued

Lees verder

‘Doe het beste met wat je overhoudt’

Iris Hilt (49) heeft het Wereld Natuur Fonds in haar testament laten opnemen. Ziektebestrijding en cultuurbehoud vindt zij belangrijk, maar bescherming van de aarde als ons fundament komt voor haar op de allereerste plaats. ‘Ik ben al donateur van het Wereld Natuur Fonds (WNF) sinds mijn achttiende. Dat jaar ging ik op mijzelf wonen en … Continued

Lees verder