Maak van uw erfgenamen geen spoorzoekers

Wie een eigen bedrijf heeft, laat doorgaans meer na dan een particulier. Hoe regelt u als ondernemer uw nalatenschap? Wat gebeurt er met het bedrijf en het personeel? En waar moet u als ondernemer op letten bij schenkingen aan goede doelen?

Als een ondernemer in het harnas sterft, laat hij meestal veel meer na dan een particulier. Niet zo gek dus dat ondernemers al op jonge leeftijd nadenken over wat er bij hun overlijden met het bedrijf moet gebeuren. Zoals Gerrit-Jan Hagedoorn (37), die vijf jaar geleden Vrijetijdspark de Beerze Bulten in het Overijsselse Beerze van zijn ouders heeft overgenomen. Het park, bestaande uit een camping, indoor-speeltuin en bungalows, telt veertig vaste medewerkers en bijna tweehonderd flexibele krachten voor het hoogseizoen.

Hagedoorn: ‘In het testament is vastgelegd dat bij mijn overlijden mijn vrouw eigenaar wordt.’ Zijn vrouw werkt al fulltime in het bedrijf. Daarnaast heeft Hagedoorn een overlijdensrisicoverzekering voor het bedrijf afgesloten, zodat er met dat bedrag ongeveer vijf jaar lang een bedrijfsleider kan worden aangesteld. ‘Daarmee is de continuïteit gewaarborgd. Bovendien heeft mijn vrouw dan de tijd om te kijken wat ze met het bedrijf gaat doen: zelf voortzetten of verkopen.’

Rob van Nistelrooij (38), die voor de helft eigenaar is van Bouwbedrijf Gebroeders van Herpen in het Brabantse Heesch, heeft het nalaten van zijn deel van het bedrijf op een heel andere manier geregeld. ‘Stel dat ik overlijd, dan is het niet de bedoeling dat m’n compagnon opeens het bedrijf moet runnen met mijn vrouw en/of kinderen,’ zegt Van Nistelrooij, die samen met Antoon van Herpen (60) eigenaar is van het zeventig medewerkers tellende bouwbedrijf. Van Nistelrooij ging in 1999 voor het bouwbedrijf werken. Sinds 2008 is hij mede-eigenaar. Hij verving daarmee Antoons broer, Huub van Herpen, die vrijgezel is en geen kinderen heeft. Van Nistelrooij: ‘We hebben in overeenkomsten vastgelegd dat ik mijn deel fictief heb overgedragen aan mijn compagnon Antoon voordat ik de laatste adem uitblies, en vice versa.’

Negen tips:

1. Controleer regelmatig of het testament nog actueel is

1

Vergeet na het opstellen van een testament niet om dit regelmatig onder de loep te nemen. ‘Geef antwoord op de vraag: hoe zou het bedrijf er op dit moment voorstaan als ik twee maanden geleden was overleden?’ stelt onafhankelijk financieel planner Wim Jansen (56) uit het Friese Ysbrechtum. ‘In hoeverre zijn nabestaanden en medewerkers in staat om de boel draaiende te houden? Komt hierop een negatief antwoord, laat dan zo snel mogelijk het testament aanpassen.’

2. Wijs op voorhand iemand aan die de zaken waarneemt

2

Regel wie na uw overlijden de dagelijkse regie van het bedrijf op
zich neemt. Wijs alvast een executeur aan. ‘Zeker als de erfgenamen — vaak partner en kinderen — niet weten wat er in het bedrijf speelt, moet daar absoluut over nagedacht worden,’ benadrukt Jansen. Want ook na overlijden van de eigenaar blijven de verplichtingen vanuit het bedrijf bestaan. De lonen, facturen en vaste lasten moeten doorbetaald worden. Ook de andere overeenkomsten, zoals opdrachten, blijven gelden. ‘Bij een franchiseorganisatie zal de overkoepelende organisatie dat doorgaans opvangen. Dat geldt niet voor een eenmanszaak, besloten vennootschap (BV) of vennootschap onder firma (VOF).’

3. Regel dat alle bedrijfsinformatie beschikbaar is

3Deel de kennis van het bedrijf en de afspraken met leveranciers bij leven al met één of meerdere medewerkers of nabestaanden. Zorg ervoor dat essentiële inloggegevens in een digitale kluis staan, waar een andere partij of uw nabestaanden bij kunnen.

4. Dek financiële risico’s door overlijden af

4

Sluit een overlijdensrisicoverzekering af voor het bedrijf. Dan is het bijvoorbeeld mogelijk om van het vrijgekomen geld tijdelijk een bedrijfsleider aan te stellen of schulden af te lossen.

5. Leg vast wie de beoogd bedrijfsopvolger is

5

Als er een beoogd bedrijfsopvolger is, leg dit dan in een testament vast, inclusief de financiële details om bedrijfsopvolging mogelijk te maken. Zonder testament erven de langstlevende partner of — als die er niet meer is — de kinderen ieder hun deel. Jansen: ‘Met name bedrijven in de agrarische sector — kapitaalintensief met relatief lage winst — kunnen niet worden voortgezet als hieraan geld wordt onttrokken.’ Overigens kan bij onenigheid in de familie de kantonrechter de knoop doorhakken: mag het bedrijf door één persoon worden overgenomen en welke prijs is redelijk?

6. Maak gebruik van fiscale voordelen bij bedrijfsopvolging door kind

6

Onder bepaalde voorwaarden wordt over de eerste miljoen euro aan geschonken of nagelaten ondernemingsvermogen in het geheel geen schenk- of erfbelasting meer geheven als het gaat om een bedrijfsopvolging door de volgende generatie. Het meerdere is voor 83 procent vrijgesteld van heffing van schenk- en erfbelasting. De zoon of dochter moet de onderneming wel minimaal vijf jaar voortzetten, anders volgt de aanslag alsnog.

7. Bespreek met het gezin wat er bij overlijden gebeurt met het bedrijf

7

Leg open op tafel wat er met het bedrijf gebeurt, ook als dat betekent dat er iemand boos wegloopt, adviseert Jansen. ‘Op dit moment hebt u als ouders tenminste nog het roer in handen. Bovendien kunt u uitleggen waarom u de zaken zo hebt geregeld. Zo kunnen latere familieruzies mogelijk worden voorkomen.’

8. Schenk alvast bij leven een deel van het kapitaal van de onderneming

8

Schenk alleen als u voldoende financiële reserves hebt. Dit is fiscaal doorgaans voordeliger dan wanneer de erfgenamen bij overlijden het bedrijf erven en hierover erfbelasting moeten betalen. Of dit verstandig is, hangt af van de vermogenspositie van de onderneming. Een schenking op papier is een optie, maar let op: bij overlijden wordt dit geld uit het bedrijf getrokken. Schenk dus alleen als de continuïteit van het bedrijf geen gevaar loopt. En houd er rekening mee dat u voldoende geld overhoudt, mocht u negentig worden.

9. Laat desgewenst na aan een goed doel

9

Een onderneming zou u — vergelijkbaar met privévermogen — deels kunnen nalaten aan een goed doel. Dat kunt u in uw testament laten opnemen. Let wel op dat er voldoende kapitaal in het bedrijf blijft, zodat dit kan worden voortgezet. U kunt het goede doel als mede-erfgenaam benoemen of een legaat opnemen. Als erfgenaam maakt het doel aanspraak op het vermogen. Bij een legaat laat u een vaststaand bedrag of een bepaald roerend of onroerend goed na. Als het goede doel is aangemerkt als een algemeen nut beogende instelling (ANBI) of een sociaal belang behartigende instelling (SBBI) als een zangkoor of muziekvereniging hoeft de instelling geen erfbelasting te betalen.

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Kinderloze vermogende babyboomer stuwt goededoelenmarkt

Goede doelen kunnen de komende decennia met vertrouwen tegemoetzien. Een Gouden Eeuw van Filantropie breekt aan, voorspelt hoogleraar filantropie René Bekkers van de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Dit wordt een enorme groeimarkt.’ In nalatenschappen gaat voor charitatieve instellingen steeds meer geld om. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw is de totale waarde van … Continued

Lees verder

‘Met een klein bedrag verbeter je de levens van mensen, voorgoed’

Marcel Tielemans (64) en Anky Schmale (66) hebben allebei bij drinkwaterbedrijf Dunea gewerkt. Ze werden verliefd en trouwden in 2003. Ze hebben geen kinderen en zullen hun vermogen nalaten aan de hulporganisatie Simavi, gericht op schoon water, goede hygiëne en veilige zwangerschap in ontwikkelingslanden. Marcel: ‘Jarenlang heb ik een ziekenhuis in Bolivia gesponsord met apparatuur … Continued

Lees verder

De wereld van de sterren

De rol van executeur lijkt een mooie functie om in een testament toegewezen te krijgen. Maar er komt al snel veel bij kijken. De begrafenis regelen, goederen verkopen, schulden aflossen en daarbij ook nog eens alle erfgenamen tevreden houden. De rol van testamentair executeur is niet iets om lichtzinnig te aanvaarden. En omdat het geen … Continued

Lees verder

‘Nu we alles hebben geregeld, is er rust’

Sil Schmidt (68) en Riet Schmidt-de Graaf (72) schenken hun bezit na hun overlijden aan KWF Kankerbestrijding. Na het ondertekenen van hun testament vertrok het echtpaar meteen op vakantie. Sil: ‘Ik heb 35 jaar bij verzekeraar Centraal Beheer gewerkt in Apeldoorn. Riet heeft in het onderwijs gezeten. We hebben samen een leuk spaarpotje opgebouwd, waar … Continued

Lees verder

‘Een goed doel heeft weinig overhead nodig’

Kleine stichtingen moeten tegen grote goededoelenorganisaties opboksen. Maar met vrijwilligers en goede samenwerkingsverbanden zijn de kosten laag te houden, vindt oprichter Hanno Berger van stichting Dierennood. Kleine goede doelen die effect willen hebben met hun beperkte middelen moeten hun kosten laag houden. Stichting Dierennood is daar een voorbeeld van. De stichting werkt met louter vrijwilligers, … Continued

Lees verder

‘Een lokaal project geeft ons meer voldoening dan een vakantie’

Bart (65) en Nelleke (58) de Graaf hebben zestien jaar geleden een Fonds op Naam opgericht dat door het Prins Bernhard Cultuurfonds wordt beheerd. Daarmee steunen ze nu én na hun overlijden culturele doelen. Bart: ‘Ons hart ligt bij cultuur. We houden van muziek, theater, erfgoed, musea, en kopen als het zo uitkomt kunst. Daarom … Continued

Lees verder

Nieuwe loten aan de stam

Twee fondsen op naam heeft het vfonds al opgericht. Dit op vrede, vrijheid en veteranenzorg gerichte goede doel wil nog meer dochterfondsen aantrekken, aldus directeur Ton Heerts. ‘Het is de bedoeling dat wij over vijf jaar een half miljoen euro met fondsen op naam beheren.’ Voor veel goededoelenorganisaties is het aantrekken van grote schenkingen en … Continued

Lees verder

‘Doe het beste met wat je overhoudt’

Iris Hilt (49) heeft het Wereld Natuur Fonds in haar testament laten opnemen. Ziektebestrijding en cultuurbehoud vindt zij belangrijk, maar bescherming van de aarde als ons fundament komt voor haar op de allereerste plaats. ‘Ik ben al donateur van het Wereld Natuur Fonds (WNF) sinds mijn achttiende. Dat jaar ging ik op mijzelf wonen en … Continued

Lees verder