De Friese meren in je achtertuin

Een huis aan het water in Zuidwest-Friesland is vanuit de halve provincie bevaarbaar. Geen wonder dat veel bekende Nederlanders in de gewilde woningen naast meren, poelen en kreken neerstrijken. ‘Hier wonen is ultieme vrijheid.’

De wintermaanden zijn een zware dobber voor de echte watersporter. De boot ligt aan wal, de zeilen zijn gestreken en opgeborgen. Tot de opening van het vaarseizoen op Tweede Paasdag is het geduld hebben. En dan nog is het wachten op de eerste mooie dag van het jaar. Dan glijden de zeilen blijmoedig over de Nederlandse wateren. Vooral Zuidwest-Friesland is geliefd. De Fryske Marren (Friese Meren) staan garant voor eindeloos vaarplezier. En zijn relatief rustig, vergeleken bij de Kaag, tussen Amsterdam en Leiden, of de Westeinderplassen bij Aalsmeer. Daarbij hebben de Fryske Marren ook dat provinciale karakter, waar we van oudsher verknocht aan zijn: uitgestrekte weilanden, markante kophals-rompboerderijen, met riet begroeide oevers, kneuterige dorpjes.

Het oud-Hollandse landschap laat zich het best verkennen over het water. Plaatsjes als Balk, Sleat (Sloten), Akkrum en Wâldsein (Woudsend) ontwaken uit hun winterslaap zodra de recreant het water opzoekt. In de zomer is het een groot feest op de Fluessen, het Hegemer Mar (Hegermeer) en Snitser Mar (Sneekermeer). Maar voor wie wil, is er ook altijd een oppertje – een luwe plek – te vinden.

Familiehuis

IT-ondernemer Tjeerd en Monique (beide 55) Bloembergen uit Wassenaar kochten elf jaar geleden een vakantiehuis bij ‘kameleonsdorp’ Terherne. Het stel koos voor een klein park dat – verdeeld over vier landtongen – zo’n honderdvijftig huizen telt. Met de zeilboot of sloep aan de privésteiger varen ze geregeld het Sneekermeer op. ‘We maken graag een dagtochtje naar Sneek of Joure. Ook de Terhernster Poelen zijn favoriet. Met wat versnaperingen aan boord gooien we op een mooie plek het anker uit. Voor ons is het de ultieme vrijheid.’

Ook hun twee zoons, inmiddels 23 en 25 jaar oud, vermaken zich altijd op het water. ‘Het huis in Terherne voelt meer als een familiehuis dan dat in Wassenaar’, vertelt Tjeerd. ‘We vieren er weleens Kerst, nemen geregeld vrienden mee en leerden hier mensen kennen. We zijn er vaak voor een weekend, soms ook weken achter elkaar. Ook in het voor- en na-seizoen.’

Hij vindt het de investering meer dan waard. ‘We hadden ook een appartement in Zwitserland, maar dat is verkocht omdat we er te weinig waren.’ Het huis in Terherne ligt ideaal, vindt de ondernemer.

‘Friesland heeft idyllische vakantiehuisjes die je enkel bereikt per boot. Dat wilden we niet. De auto voor de deur kunnen parkeren, is wel zo prettig. Mijn vrouw en ik zeilen allebei, maar ook niet-zeilers hebben het hier fijn. Met een sloep kom je op de mooiste plekken. We hebben wel eens een weekje Friesland per motorboot gedaan. Dat was verrassend leuk.’ Een minpuntje heeft Bloembergen wel: hij vindt de horeca nog erg traditioneel. ‘De keuze gaat vaak niet verder dan een broodje kaas of uitsmijter. Een positieve uitzondering is restaurant Picknickers, hier in Terherne. Hun aanbod sluit meer aan bij de gezondheidstrend in de rest van Nederland.’

Spijkerbroekhangen

Friesland moet je vooral vanaf het water beleven, zo is de heersende opvatting. De provincie investeerde fors in de verbetering van vaarwegen. Er kwamen aquaducten bij en routes werden verdiept. Schepen met een staande mast kregen zo meer mogelijkheden om Friesland te doorkruisen.

Toch is het ook vermakelijk om vanaf de wal bootjes te kijken. Op een terras met zicht op de sluis in Lemmer of Sloten bijvoorbeeld. Welke bemanning pakt het goed aan, welke kapitein is minder behendig? In het tweelingdorp Dolsterhuzen-Ychtenbrêge (Delfstrahuizen-Echtenerburg) aan het Tjeukemeer is het fijn toeven op het terras van eetcafe ‘De Dikke Tut’, dat overigens ‘dikke kus’ betekent. Het ligt aan de Pier Christiaansloot, een drukke vaart omdat het naar de Kop van Overijssel leidt waar de Weerribben en Giethoorn lonken. Veel bootverkeer dus, dat vaak moet wachten op de brug.

’s Winters kun je er een speld horen vallen, maar met de opening van het watersportseizoen leeft Dolsterhuzen-Ychtenbrêge op. Op de ‘dolle donderdagen’ zijn er oud-Hollandse spelen zoals zakslaan en spijkerbroekhangen en is er levende muziek.

Op loopafstand van het dorp realiseert projectontwikkelaar Kontour Vastgoed een kleinschalig vakantiepark. Het gaat om vijftig watervilla’s met elk een eigen aanlegsteiger. ‘In korte tijd werden er veertig verkocht. Er zijn er al 23 gebouwd. Kopers waarderen de plek en de kwalitatief hoogwaardige huizen’, zegt directeur Hielke Tillema (41). ‘De kavels zijn ruim; tussen de bebouwing zit minimaal 10 meter afstand. Daar komt bij dat de koper mag meebeslissen over de indeling. Sommige huizen hebben een sauna, andere een extra slaapkamer.’

Kontour Vastgoed startte inmiddels met de bouw van de tweede fase. ‘De woningen variëren in grootte. Er zijn 6- tot 12-persoonsvilla’s en de kosten lopen uiteen van 400.000 tot 700.000 euro.’ Permanente bewoning is niet toegestaan. Eigenaren kunnen er echter wel het hele jaar terecht. Ook verhuur is mogelijk. Op het rustige Tjeukemeer is het fijn zeilen. Er zijn eilandjes waar je kunt aanmeren voor een zwempartij of een siësta. Met de zeil- of motorboot ben je vanuit je achtertuin in een uurtje in De Lemmer (Lemmer), Sneek of Giethoorn.’ Ook op de fiets of wandelend is Friesland het verkennen waard. Nabij het Tjeukemeer loopt een blotevoetenpad, leuk voor kinderen.

Skûtsjesilen

In zijn jeugd ging ondernemer Cor van Doorn (48) uit Rhenen op zeilkamp naar  Langwar (Langweer). Hij verloor zijn hart aan het dorp. Tegenwoordig brengt hij er met zijn gezin de zomervakanties door. ‘Langweer kent een bijzondere sfeer, vooral ‘s zomers. Het dorp dat nog geen duizend inwoners telt, verwelkomt dan tweede-huiseigenaren, watersporters, wandelaars, fietsers en dagjesmensen. Opmerkelijk is het grote aantal bekende Nederlanders dat in Langweer opduikt. Oud-schaatsers en Friezen Rintje Ritsma en Jan Ykema zien we hier vaak, maar ook de politici Thierry Baudet, Theo Hiddema en Ed Nijpels.’

Het jaarlijkse hoogtepunt in Langweer is het skûtsjesilen. Het dorp heeft een eigen skûtsje in de hoofdklasse SKS. Vanaf het strand en de grote pier wordt de race met de markante oude vrachtschepen gevolgd. ‘De strategie en de kansen van het team zijn hét gesprek van de dag op de terrassen en in de cafés. Iedereen heeft een mening.’

Zes jaar geleden nam Van Doorn samen met nog enkele ondernemers het initiatief om aan het water een appartementencomplex te bouwen. Vanwege de prominente plek was de gemeente streng: pas kort geleden kreeg hij groen licht. Schutte bouw & ontwikkeling neemt het project over. Begin 2018 start de verkoop, maar geïnteresseerden kunnen zich al wel inschrijven. Het gebouw zal zestien luxe appartementen tellen en is bedoeld voor zowel permanente bewoning als recreatie. De afmetingen variëren van 72 tot 260 vierkante meter en de kosten liggen tussen 300.000 tot 900.000 euro.

Vooral de plek is de attractie, verzekert Van Doorn. ‘De woningen liggen aan een autovrije kade in het oude dorp. Toekomstige bewoners kijken uit op de vaart, de haven en de Langweerder Wielen. Ze zijn verzekerd van volop leven voor de deur en een prachtig uitzicht.’ Aan de achterzijde is een balkon met zicht op een privé-haven: bewoners kunnen er hun eigen bootje aanleggen. Op de begane grond komt een caférestaurant met terras. In de zomer is het hier goed toeven. Van Doorn: ‘De woningen zijn ideaal voor watersportliefhebbers die van gezelligheid houden. Er is de hele dag wat te doen en te zien. In de wintermaanden is het rustiger, al organiseert de gemeenschap ook dan van alles. Het oude dorp, de Buorren, is bovendien een romantische plek tijdens de feestdagen, met een kerstmarkt en sfeervolle muziek.

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Liefde & dood tussen de groenten

Als Culturele Hoofdstad van Europa staat Leeuwarden dit jaar niet alléén in de schijnwerpers. Heel de provincie Fryslân is het kunstzinnige middelpunt van het oude continent. Met onder meer een drietal op zichzelf staande theaterproducties. Regisseur Titus Tiel Groenestege schetst de totstandkoming van het eerste deel, dat als Lost in the Greenhouse in première gaat. … Continued

Lees verder

Friesland varia

Pareltje van Nederland Strand, duinen, kwelders en bossen – nergens anders vind je zo’n rijke natuur als op de Waddeneilanden. In 2016 wonnen de Wadden de titel van het mooiste Nederlandse natuurgebied, een verkiezing die was uitgeschreven door toenmalig staatssecretaris Van Dam (PvdA). Geen wonder dat de eilandengroep een van de populairste  vakantiebestemmingen is. Een … Continued

Lees verder

‘De Fries is een vrije, ondernemende wereldburger’

Watersport, en uitjes naar de Waddeneilanden – zo kennen we het mooie  Friesland. Maar voor Arno Brok, Commissaris van de Koning, is Friesland ook een geliefde woonbestemming, een culturele hotspot en een powerhouse in agrarische innovatie en watertechnologie. Kortom, een complete provincie. ‘It bêste lân fan ’e ierde’ – met deze aan het Friese volkslied … Continued

Lees verder

Gedistilleerd in een nieuw jasje

Distilleerderij Boomsma in Leeuwarden is groot geworden met typisch Friese dranken als beerenburger en jenever. Nu verovert het familiebedrijf de markt met een hippe gin. ‘We gaan met onze tijd mee, maar blijven ook eigenwijs’, zegt directeur Chantoine Boomsma. In trendy cocktailbars slaat de Boomsmaprimeur goed aan. De dry gin in vierkante fles met retro-logo … Continued

Lees verder

Alles is water

Meer dan 40 procent van het Friese land is bedekt met water. Zowel de historische stadjes als het waterrijke buitengebied vormen een uniek landschap dat in alles vrijheid ademt. Ontdekkingstoch door het moeras Kent u de roep van de blauwborst, het baardmannetje en de bruine kiekendief? Ze zijn te horen in het Nationaal Park De … Continued

Lees verder

Het geheim achter ‘made in Friesland’

Wat er aan goederen wordt geproduceerd gaat het hele land, zelfs de hele wereld over. Maar het belangrijkste exportproduct van de Friezen is hun eigenzinnige mentaliteit. ‘Hier geldt nog: een man een man, een woord een woord.’ Het Friese volkslied bezingt de frije sin van zijn bewoners en omschrijft dat als rjocht, sljocht en trou, … Continued

Lees verder

Speld in de hooiberg

Niet alleen in de Randstad, ook in Friesland neemt de woningmarkt in enkele regio’s overspannen trekjes aan. Uitschieters zijn de Waddeneilanden waar recreatiewoningen tegen ‘Amsterdamse prijzen’ van de hand gaan. Huizenzoekers in Ljouwert (Leeuwarden) moeten er tegenwoordig snel bij zijn. Bij Duinstra Makelaars staat een gemiddeld huis – mits goed onderhouden – hooguit enkele dagen … Continued

Lees verder

Het kleintje dat groot durfde te dromen

Iepen mienskip is Fries voor open gemeenschap. Met dat thema won Leeuwarden-Fryslân de titel Culturele Hoofdstad van Europa 2018. De jury bleek gecharmeerd door het verhaal van een provincie die met kunst zijn Calimero-complex wil overwinnen. Volgend jaar mag Leeuwarden zich de Culturele Hoofdstad van Europa noemen. Sjoerd Bootsma (38) vertelt over het geheim van … Continued

Lees verder

Een zaak van eb en vloed

Natuurgebieden, brede stranden en de allesoverheersende Noordzee en de Waddenzee: op Werelderfgoed de Waddeneilanden is alles uiteindelijk een zaak van eb en vloed. Ook voor de 1,3 miljoen badgasten. Vlieland: kleurig schilderij Wie op Vlieland vertoeft, begrijpt direct waarom de Wadden een Werelderfgoed zijn. Zonlicht op duintoppen. Dwalen door bos, duin en strand. Surfen, raften, … Continued

Lees verder

Innovatie in het bedrijfsleven

Twee Friese start-ups zijn in de prijzen gevallen bij Trendship 2017, een jaarlijks innovatieevenement voor bedrijven uit Noord-Nederland. Wervingen selectiebureau Effectus-HR won de prijs voor de beste Jonge Ondernemer. Door gebruik te maken van online marketingtechnieken weet het bedrijf geschikte kandidaten voor vacatures te vinden. De nadruk ligt daarbij op posities die lastig te vervullen … Continued

Lees verder

Friesland stoomt vluchtelingen klaar voor werk

Een inburgeringscursus alleen is vaak niet genoeg om een nieuwe Nederlander op de arbeidsmarkt te laten instromen. Hoewel vluchtelingen vaak staan te popelen om aan het werk te gaan, sluiten hun vaardigheden niet altijd aan op de Nederlandse arbeidsmarkt. In Friesland is daar een oplossing voor bedacht. Het Friesland College biedt jonge vluchtelingen een schakeltraject … Continued

Lees verder

Terugkeer van de universiteit

In september 2018 zal een universiteit in Friesland zijn deuren openen. Daarmee herleven oude tijden: vanaf 1585 huisvestte Frjentsjer (Franeker) de op twee na oudste universiteit van Nederland. Deze Universiteit van Franeker, waar onder andere de filosoof René Descartes (1596-1650) studeerde, werd in 1811 onder het bewind van Napoleon Bonaparte opgeheven. Volgend studiejaar opent het … Continued

Lees verder

Koekje erbij?

Van oudsher worden er nergens zoveel koekjes gegeten als in het noorden van het land. Neem het Frysk dúmke, ofwel Fries duimpje, een anijskoekje dat menig Fries bij de koffie serveert. Twee meesterbakkers over hun geheime recept. In Friesland is koek al eeuwenlang een dagelijks product. Omdat suiker en stroop in de provincie overvloedig voorradig … Continued

Lees verder

Kunst in de provincie

Leeuwarden-Fryslân is in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa. Om die reden zullen de meeste culturele evenementen zich in de Friese hoofdstad afspelen. Maar ook andere Friese plaatsen spelen een rol van betekenis. Drachten Beyond Dada en De Stijl Part 1 Museum Dr8888 laat in Part 1 zien wat de kunstenaarsstromingen Dada, De Stijl en De … Continued

Lees verder