Het kleintje dat groot durfde te dromen

Iepen mienskip is Fries voor open gemeenschap. Met dat thema won Leeuwarden-Fryslân de titel Culturele Hoofdstad van Europa 2018. De jury bleek gecharmeerd door het verhaal van een provincie die met kunst zijn Calimero-complex wil overwinnen.

Volgend jaar mag Leeuwarden zich de Culturele Hoofdstad van Europa noemen. Sjoerd Bootsma (38) vertelt over het geheim van Ljouwert, dat met een klein budget de concurrentie wist af te troeven. ‘Het idee om Leeuwarden mee te laten dingen naar de titel ontstond midden in de economische crisis, en vond niet direct vruchtbare bodem. Veel Friezen vonden het hele plan een verkwisting van geld’, aldus Bootsma, een van de initiatiefnemers en inmiddels programmamaker van Leeuwarden-Fryslân (LF2018).

Culturele verkiezing

Leeuwarden is onze derde Culturele Hoofdstad van Europa, na Amsterdam (1987) en Rotterdam (2001). De benoeming vindt plaats in twee ronden, door een jury van culturele professionals (directeuren van festivals, schouwburgen, musea en conservatoria), waarvan de ene helft Nederlands en de andere helft Europees is. Tijdens de eerste ronde in november 2012 dongen vijf steden mee naar de titel: Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden, Maastricht en Utrecht. Bij de tweede ronde in september 2013 liep de race tussen Eindhoven, Leeuwarden en Maastricht. Ondanks het kleinste budget won Leeuwarden.

Friesland had met verschralende landbouwgrond en krimpende gemeenten wel iets anders aan zijn hoofd. In 2011 schreven Bootsma en negen andere optimistische dertigers een manifest. Daarin riepen ze de Friezen op om hun eeuwige gevoel te klein te zijn om serieus genomen te worden, nu eens opzij te zetten. ‘Oplossingen beginnen bij het anders doen dan wat je altijd hebt gedaan. Stap één bij verandering is mensen erin laten geloven. Dat geloof komt niet van een toespraak van een politicus in driedelig pak. Je moet mensen in het hart raken. En dat is wat kunst en kunstenaars kunnen. Kunst is het beste medicijn.’

Kwetsbaarheid als troef

Met die argumenten bracht de organisatie zichzelf onder de aandacht bij de jury van de Culturele Hoofdstad van Europa. Terwijl andere Nederlandse steden (zie kader) hun rijkdom en culturele evenementen in de strijd gooiden, gaf Leeuwarden zijn kwetsbaarheden bloot. Bootsma: ‘Het doel van LF2018 is om oplossingen te bedenken voor de problemen waar Friesland mee kampt, en eigenlijk alle plattelandsregio’s in Europa mee kampen.’

Uit het juryrapport blijkt dat die vertaling naar Europa de stad Leeuwarden een streepje voor gaf. Voor LF2018 werden duizenden Friezen geïnterviewd over de vraag ‘In wat voor provincie wilt u over twintig jaar wonen?’ In bijna alle programma’s doen amateurs mee. Van de lokale fanfare, via de meisjes uit de vrouwenopvang tot Friese schippers. Deze holistische bottum-up aanpak viel bij de jury in de smaak.

Geloof in eigen kunnen

De voorbereidingen voor LF2018 zijn in volle gang. Bootsma ziet ook al effect. ‘Ik heb het idee dat de mensen minder cynisch zijn, meer positief gestemd over hun provincie. Ze beginnen erin te geloven.’ De aanmoediging om groot te dromen is geland en wordt nog eens versterkt door een van de hoofdacts van LF2018: de Reuzen van Royal de Luxe. Huizenhoge marionetten die drie dagen lang in de binnenstad van Leeuwarden zullen leven. ‘Heel Leeuwarden is voor die poppen verbouwd. Dat is ontroerend. Je voelt je klein en toch denk je: maar zo groot kunnen wij zijn!’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Liefde & dood tussen de groenten

Als Culturele Hoofdstad van Europa staat Leeuwarden dit jaar niet alléén in de schijnwerpers. Heel de provincie Fryslân is het kunstzinnige middelpunt van het oude continent. Met onder meer een drietal op zichzelf staande theaterproducties. Regisseur Titus Tiel Groenestege schetst de totstandkoming van het eerste deel, dat als Lost in the Greenhouse in première gaat. … Continued

Lees verder

Friesland varia

Pareltje van Nederland Strand, duinen, kwelders en bossen – nergens anders vind je zo’n rijke natuur als op de Waddeneilanden. In 2016 wonnen de Wadden de titel van het mooiste Nederlandse natuurgebied, een verkiezing die was uitgeschreven door toenmalig staatssecretaris Van Dam (PvdA). Geen wonder dat de eilandengroep een van de populairste  vakantiebestemmingen is. Een … Continued

Lees verder

‘De Fries is een vrije, ondernemende wereldburger’

Watersport, en uitjes naar de Waddeneilanden – zo kennen we het mooie  Friesland. Maar voor Arno Brok, Commissaris van de Koning, is Friesland ook een geliefde woonbestemming, een culturele hotspot en een powerhouse in agrarische innovatie en watertechnologie. Kortom, een complete provincie. ‘It bêste lân fan ’e ierde’ – met deze aan het Friese volkslied … Continued

Lees verder

Gedistilleerd in een nieuw jasje

Distilleerderij Boomsma in Leeuwarden is groot geworden met typisch Friese dranken als beerenburger en jenever. Nu verovert het familiebedrijf de markt met een hippe gin. ‘We gaan met onze tijd mee, maar blijven ook eigenwijs’, zegt directeur Chantoine Boomsma. In trendy cocktailbars slaat de Boomsmaprimeur goed aan. De dry gin in vierkante fles met retro-logo … Continued

Lees verder

Alles is water

Meer dan 40 procent van het Friese land is bedekt met water. Zowel de historische stadjes als het waterrijke buitengebied vormen een uniek landschap dat in alles vrijheid ademt. Ontdekkingstoch door het moeras Kent u de roep van de blauwborst, het baardmannetje en de bruine kiekendief? Ze zijn te horen in het Nationaal Park De … Continued

Lees verder

Het geheim achter ‘made in Friesland’

Wat er aan goederen wordt geproduceerd gaat het hele land, zelfs de hele wereld over. Maar het belangrijkste exportproduct van de Friezen is hun eigenzinnige mentaliteit. ‘Hier geldt nog: een man een man, een woord een woord.’ Het Friese volkslied bezingt de frije sin van zijn bewoners en omschrijft dat als rjocht, sljocht en trou, … Continued

Lees verder

De Friese meren in je achtertuin

Een huis aan het water in Zuidwest-Friesland is vanuit de halve provincie bevaarbaar. Geen wonder dat veel bekende Nederlanders in de gewilde woningen naast meren, poelen en kreken neerstrijken. ‘Hier wonen is ultieme vrijheid.’ De wintermaanden zijn een zware dobber voor de echte watersporter. De boot ligt aan wal, de zeilen zijn gestreken en opgeborgen. … Continued

Lees verder

Speld in de hooiberg

Niet alleen in de Randstad, ook in Friesland neemt de woningmarkt in enkele regio’s overspannen trekjes aan. Uitschieters zijn de Waddeneilanden waar recreatiewoningen tegen ‘Amsterdamse prijzen’ van de hand gaan. Huizenzoekers in Ljouwert (Leeuwarden) moeten er tegenwoordig snel bij zijn. Bij Duinstra Makelaars staat een gemiddeld huis – mits goed onderhouden – hooguit enkele dagen … Continued

Lees verder

Een zaak van eb en vloed

Natuurgebieden, brede stranden en de allesoverheersende Noordzee en de Waddenzee: op Werelderfgoed de Waddeneilanden is alles uiteindelijk een zaak van eb en vloed. Ook voor de 1,3 miljoen badgasten. Vlieland: kleurig schilderij Wie op Vlieland vertoeft, begrijpt direct waarom de Wadden een Werelderfgoed zijn. Zonlicht op duintoppen. Dwalen door bos, duin en strand. Surfen, raften, … Continued

Lees verder

Innovatie in het bedrijfsleven

Twee Friese start-ups zijn in de prijzen gevallen bij Trendship 2017, een jaarlijks innovatieevenement voor bedrijven uit Noord-Nederland. Wervingen selectiebureau Effectus-HR won de prijs voor de beste Jonge Ondernemer. Door gebruik te maken van online marketingtechnieken weet het bedrijf geschikte kandidaten voor vacatures te vinden. De nadruk ligt daarbij op posities die lastig te vervullen … Continued

Lees verder

Friesland stoomt vluchtelingen klaar voor werk

Een inburgeringscursus alleen is vaak niet genoeg om een nieuwe Nederlander op de arbeidsmarkt te laten instromen. Hoewel vluchtelingen vaak staan te popelen om aan het werk te gaan, sluiten hun vaardigheden niet altijd aan op de Nederlandse arbeidsmarkt. In Friesland is daar een oplossing voor bedacht. Het Friesland College biedt jonge vluchtelingen een schakeltraject … Continued

Lees verder

Terugkeer van de universiteit

In september 2018 zal een universiteit in Friesland zijn deuren openen. Daarmee herleven oude tijden: vanaf 1585 huisvestte Frjentsjer (Franeker) de op twee na oudste universiteit van Nederland. Deze Universiteit van Franeker, waar onder andere de filosoof René Descartes (1596-1650) studeerde, werd in 1811 onder het bewind van Napoleon Bonaparte opgeheven. Volgend studiejaar opent het … Continued

Lees verder

Koekje erbij?

Van oudsher worden er nergens zoveel koekjes gegeten als in het noorden van het land. Neem het Frysk dúmke, ofwel Fries duimpje, een anijskoekje dat menig Fries bij de koffie serveert. Twee meesterbakkers over hun geheime recept. In Friesland is koek al eeuwenlang een dagelijks product. Omdat suiker en stroop in de provincie overvloedig voorradig … Continued

Lees verder

Kunst in de provincie

Leeuwarden-Fryslân is in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa. Om die reden zullen de meeste culturele evenementen zich in de Friese hoofdstad afspelen. Maar ook andere Friese plaatsen spelen een rol van betekenis. Drachten Beyond Dada en De Stijl Part 1 Museum Dr8888 laat in Part 1 zien wat de kunstenaarsstromingen Dada, De Stijl en De … Continued

Lees verder