Hoe houden we het huis in de familie

Een huis op Texel, een boerderij in Zeeland of een villa aan het water. Veel families koesteren de wens om het ouderlijk huis of de vakantiewoning te behouden voor de volgende generatie. Hoe laat je onroerend goed verstandig na?

Als kind bracht Egbert van Veldhuizen (74) fijne vakanties door op het familielandgoed Adderhorst, in het Drentse Tynaarlo. ‘We kampeerden er in het veld. Ik was de hele dag bij de overburen, een boerenfamilie.’ Met warmte spreekt Egbert over zijn ‘opa Adriaan’, hoogleraar theologie in Groningen. De man was bezeten van de natuur en kocht rond 1912 het eerste stuk grond van Adderhorst.

‘Adderhorst is nog altijd een walhalla voor natuurliefhebbers’

Over het dieren- en plantenleven op het landgoed schreef Adrianus van Veldhuizen een lijvig boekwerk. Daarin staat ook waarom hij juist dit plekje uitkoos: ‘Het bekoorde mij zoozeer dat de wensch geboren werd hiervan eigenaar te worden en de natuur daar althans te behoeden voor verwording.’ Volgens zijn kleinzoon is dat gelukt. ‘Anders dan het omliggende boerenland heeft Adderhorst zijn oorspronkelijke staat behouden.’

Archeologische waarde

Het vier hectaren tellende landgoed is nog altijd een walhalla voor natuurliefhebbers. Er staan zeldzame planten. Egbert: ‘Mijn opa was ondeugend; hij groef bijzondere exemplaren elders uit en plantte ze op zijn eigen terrein.’ Adderhorst heeft ook archeologische waarde; het herbergt veertien grafheuvels, waarvan sommige dateren uit 2500 voor Christus. ‘De mensen werden er in de prehistorie in foetushouding begraven. Het dodenstadje is ouder dan de piramides.’

Regelmatig geeft Egbert rondleidingen over het landgoed. ‘Mensen staan versteld van de rijke historie.’ Toch zit de aantrekkingskracht voor de familie in iets anders: ‘We beleefden er heerlijke vakanties, ook in de tijd dat mijn moeder hier woonde. Zij besloot hierheen te verhuizen toen mijn vader — predikant in Rotterdam — in 1963 overleed. Adderhorst werd voor het eerst permanent bewoond; mijn grootouders hadden er destijds slechts een eenvoudig tuinhuis staan.’

In overleg met hun moeder besloten de acht kinderen in 1977 tot oprichting van de Vereniging tot Instandhouding en Exploitatie van het familiebezit Adderhorst. Egbert: ‘Het idee dat het landgoed behouden zou blijven voor de volgende generatie, gaf mijn moeder rust.’ Bijkomend voordeel was dat het bestuur vanaf dat moment alle administratie overnam. ‘Dit groeide haar boven het hoofd,’ vult Egberts vrouw Annemarie (69) aan. ‘Vanwege het beschermde karakter van Adderhorst hebben we nu met zo’n twintig verschillende organisaties te maken. De grafheuvels worden bijgehouden, de monumentale bomen krijgen jaarlijks een inspectie.’

De familie koos voor een vereniging omdat niemand het erfgoed wilde bezitten. ‘Wel bestond de wens om opa’s geliefde landgoed te behouden,’ verklaart Egbert. ‘Toen in 1992 mijn moeder overleed, kregen we als leden van de vereniging elk een certificaat dat een achtste van de waarde vertegenwoordigt. We hadden allemaal zeggenschap. Door verhuur — aan vrienden en bekenden — konden we het onderhoud bekostigen. Eén keer per jaar vergaderden we. Dat het fiscaal aantrekkelijk was, deed er niet toe,’ zegt Egbert.

Emotioneel moment

De vereniging draaide zo’n twintig jaar toen de vraag rees: wat te doen als een van de kinderen zou overlijden? Bij Egbert en Annemarie was de wens ontstaan om er te gaan wonen. ‘Mijn pensionering als predikant naderde en we zouden de dienstwoning in Zwolle moeten verlaten. We deden een bod, maar onze financiën waren ontoereikend om de broers en zussen — na opheffing van de vereniging – uit te kopen.’ Anderhalf jaar dacht de familie erover na, tot het in 1999 als agendapunt op de vergadering stond. ‘Ik was gespannen,’ herinnert Egbert zich. ‘Ik wist niet of de familie met ons voorstel genoegen zou nemen. Het was een emotioneel moment toen iedereen instemde.’

‘Niemand wilde opa’s landgoed bezitten, maar verkopen was ook geen optie’

De goede afloop is allesbehalve vanzelfsprekend, beseft Egbert. ‘In de omgeving staan diverse boerderijen leeg omdat de erven in de clinch liggen. Heel triest.’ Waarom het bij de Van Veldhuizens wel vreedzaam verliep? ‘We zijn nogal praterig en hebben een sterke hang naar het verleden. Niemand wilde dat het landgoed zou versnipperen. Dat was wel gebeurd als het door vererving naar de kinderen van de acht broers en zussen was gegaan.’

Adderhorst behield de afgelopen jaren een familiefunctie. ‘Onlangs was er nog een neven- en nichtendag. Volgens Egbert was dat heel bijzonder: ‘Ik hoorde verhalen over mijn moeder die ik niet kende.’ Het echtpaar oriënteert zich hoe het Adderhorst in de toekomst verstandig kan overdragen aan de kinderen. ‘Ook onze twee dochters en zoon zijn verknocht aan deze plek,’ zegt Annemarie. ‘Ze zullen creatief moeten zijn: geen van hen is in staat om de anderen uit te kopen. Misschien wordt het wel opnieuw een vereniging.’

TerZake is een bijlage van Media Lab en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

De erfenis als groots gebaar

Grote kans dat u weleens geld doneert. Bijna 1 procent van het bruto binnenlands product, opgeteld 5,7 miljard euro, wordt door Nederlanders jaarlijks weggegeven. Steeds vaker gaat dat doneren via het testament. Een op de vijfentwintig Nederlanders neemt een charitatieve instelling in zijn wilsbeschikking op. Omdat dat aandeel groeit, portretteert TerZake vijf nalaters, die uitleggen … Continued

Lees verder

Nalaten volgens plan

Bij afwezigheid van een testament bepaalt de wet waar uw bezittingen na uw overlijden terechtkomen. Het vermogen, de boedel en een eventueel eigen bedrijf. Maar sluit dat wel aan bij uw wensen? Met de juiste strategie bepaalt u zelf wat er met uw nalatenschap gebeurt. Als u zelf niet regelt hoe uw nalatenschap moet worden … Continued

Lees verder

Cultureel erfgoed

Waar cultuur ooit onder aan het lijstje met goede doelen bungelde, is het geven om cultureel leven nu sterk in opmars. Het Prins Bernhard Cultuurfonds is blij met deze ontwikkeling. ‘Cultuur draagt bij aan de maatschappij.’ Door de bezuinigingen van het afgelopen decennium, die met name de culturele sector hard hebben getroffen, beseffen mensen dat … Continued

Lees verder

Stimulans voor goede doelen

Met het predicaat ‘Erkend Goed Doel’ is voor de maatschappij in één oogopslag duidelijk dat een goed doel aan strenge kwaliteitseisen voldoet. In Nederland zijn nu meer dan vijfhonderd erkende goede doelen en staat ruim tachtig procent van het geefgeld aan maatschappelijke doelen onder toezicht van het CBF. Sinds 1997 kunnen fondsenwervende organisaties zich laten … Continued

Lees verder

Tips van kenners

Het kan een flinke duit schelen als erflaters nadenken hoe zij de belastingdienst minimaal laten meeprofiteren van de erfenis. Bij de berekening van erfbelasting over onroerend goed is de WOZwaarde — minus de hypotheekschuld — het uitgangspunt. Bij een erfenis hebben kinderen dit jaar en vrijstelling van 20.209 euro. Tot een bedrag van 122.269 euro … Continued

Lees verder

‘Zorgen voor mensen zit ons in het bloed’

De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij zit diep in het hart van veel donateurs. Een toenemend aantal neemt dit goede doel ook op in het testament of vraagt de organisatie zelfs de hele nalatenschap af te wikkelen. ‘Wij kunnen alles regelen, zorgen voor mensen zit ons in het bloed,’ zegt KNRM-executeur Cees Prins. Zo’n tweeduizend keer … Continued

Lees verder

Hulp van deur tot deur

Er gaat wereldwijd veel geld om in ontwikkelingssamenwerking. Maar hoe werken hulporganisaties nu lokaal? Renske Feikema ging met Mensen met een Missie op reis om Boliviaanse projecten te bezoeken. Doneren brengt onzekerheid met zich mee. Van misstanden duizenden kilometers verderop is soms moeilijk een voorstelling te maken. Daarbij komt de vraag of gedoneerd geld wel … Continued

Lees verder

‘Onderwijs is de grootste gift die je kunt nalaten’

De erfenis is allang niet meer voorbehouden aan familie en goede doelen. Steeds meer mensen laten een deel van hun vermogen na aan universiteiten. ‘Je biedt kansen voor een nieuwe generatie.’ Het is 1889 als de Universiteit van Amsterdam (UvA) een nieuwe aula wil bouwen. In hun zoektocht naar geld stuitten de bestuurders op meneer … Continued

Lees verder

Een wereld van verschil

Ontwikkelingsorganisatie Simavi werkt sinds 1925 aan basisvoorzieningen in ontwikkelingslanden: schoon water, toiletten, zeep en maandverband. Dat resulteert in verbetering van veel levens, vooral die van meisjes en vrouwen. Grace is 14 en woont in een dorpje in Tanzania. Ze deed het goed op school. Tot een half jaar geleden. Toen werd ze voor het eerst … Continued

Lees verder