De personal touch van de KNRM

Uit bewondering voor moedige reddingacties op zee of vanwege een passie voor varen steunen ruim 98.000 Nederlanders de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM). Niet alleen bij leven; menig donateur neemt de Reddingmaatschappij ook op in het testament. De KNRM investeert in een warme relatie met haar schenkers en gaat daarbij net een stapje verder.

Paul Willems (44) was nog jong toen zijn oudtante Tineke Denekamp-Willems
overleed. Ze liet haar vermogen na aan de KNRM en had zijn vader Kees Willems,
die bankdirecteur was, aangewezen als executeur. Van haar nalatenschap moest
een reddingboot worden gebouwd. ‘Mijn vader zal daarover sceptisch zijn geweest. Hij had werkelijk niets met boten’, zegt Paul Willems. ‘Hij hield van kunst, dat was volgens hem een veel logischer bestemming.’

2.508 reddingacties

In 2018 rukte de KNRM 2.508 keer uit voor een reddingactie of hulpverlening op zee. De reddingsmaatschappij bracht 4.513 mensen veilig aan wal en verleende medische hulp op afstand aan 814 zeevarenden. De KNRM heeft 45 reddingstations langs de Nederlandse kust en de binnenwateren zoals het IJsselmeer en Veluwemeer. De organisatie telt 1.350 vrijwilligers en 80 reddingboten.

Maar Willems senior veranderde snel van mening. De nalatenschap was ingewikkeld; hij raakte onder de indruk van de zuivere en zorgvuldige manier van afwikkeling door de KNRM. Paul Willems: ‘De dag waarop reddingboot Christien – vernoemd naar mijn oudtante – werd gedoopt, was een groot feest. De familie mocht een rondje meevaren. De redders in IJmuiden waren dolblij met hun nieuwe vaartuig.’ Tien jaar lang was Christien de vaste reddingboot van IJmuiden.

In die periode voer de Christien 366 keer uit en bracht in totaal 485 mensen en 4 dieren veilig aan wal. Ook toen de boot in 2003 werd opgenomen in de reservevloot, kwam de Christien nog geregeld in actie voor andere KNRM-stations. Wat bijzonder is: de ouders van Paul Willems waren zo gesteld geraakt op de KNRM dat ook zij hun vermogen wilden nalaten aan de organisatie. Ze kozen voor een opleidingsfonds. Sinds 1998 worden opleidingen van de vrijwilligers bekostigd uit het Opleidingsfonds Willems-Hendrix.

Belangrijk werk

Christien, Evert Floor of Nikolaas: bijna alle 80 reddingboten van de KNRM dragen de naam van hun geldschenker of zijn vernoemd naar een overleden dierbare.

Heldenmoed op zee dankzij ‘Redders aan de wal’

Mensen die de Reddingsmaatschappij een groot bedrag gunnen, kunnen een reddingboot of boothuis laten bouwen. Zij worden nauw betrokken bij het bouwproces, de doop en mogen de boot ook een naam geven. ‘Dat is prachtig, maar natuurlijk niet voor iedereen haalbaar’, zegt Cora Bartels (50) die samen met Cees Prins (60) de contacten met donateurs en erflaters onderhoudt. ‘Een boot kost immers veel geld.’ Ook kleinere schenkingen kunnen persoonlijk worden gemaakt. Dat kan bijvoorbeeld met een fonds op naam. Bartels legt uit: ‘De nalater laat bij de notaris vastleggen dat een nalatenschap, of een deel daarvan, zal worden gestort in een speciaal fonds. De schenker kiest een doel en kan daaraan zijn naam verbinden. Het geld kan bijvoorbeeld besteed worden aan overlevingspakken, helmen of milieubesparende maatregelen.’ Soms hebben mensen een band met een bepaald reddingstation en willen dat hun nalatenschap ten goede komt aan dat station. Ook daarvoor is een fonds op naam geschikt. ‘Zo had de in Katwijk geboren Leen Zwitser altijd een passie voor de scheepvaart. Hij en zijn inmiddels overleden vrouw gunden de KNRM graag een deel van hun nalatenschap. ‘Gewoon omdat ik het mooi en belangrijk werk vind’, aldus Zwitser. De KNRM stelde voor een fonds op naam op te richten, met als doel de instandhouding van KNRM Katwijk. Zwitser was enthousiast. ‘Het is mooi dat mijn bijdrage op het dorp blijft.’

Schenken bij leven

Mensen die de KNRM (een deel van) hun vermogen willen nalaten, kunnen dat in hun testament vastleggen, maar steeds vaker schenken mensen ook al bij leven. Dat is niet zo vreemd als de schenker een sterke wens heeft om het vermogen te besteden aan een reddingboot of boothuis. Schenkers zijn dan zelf ook getuige van de realisatie van hun wensen. Wie bij leven wil schenken, kan bovendien fiscaal voordeel halen door dat periodiek te doen. Dit hoeven geen grote bedragen te zijn. Ook donateurs kunnen hun jaarlijkse bijdrage omzetten in een periodieke schenking en daarmee fiscaal voordeel behalen. Voorheen was dat ingewikkeld omdat het een bezoek aan de notaris vereiste. Dat hoeft niet meer. Een periodieke schenking kan rechtstreeks met de KNRM worden afgesproken en vastgelegd. Voorwaarde voor aftrekbaarheid van de periodieke schenking is dat deze voor minimaal vijf achtereenvolgende jaren wordt vastgelegd.

Zonder overheidssteun

Bewondering voor de heldenmoed van de redders op zee of een passie voor de nautische wereld zijn vaak drijfveren om aan de KNRM te schenken. ‘Veel mensen waarderen het ook dat onze organisatie draait zonder overheidssteun’, zegt Cees Prins. ‘Dat komt van oudsher tot uiting in de drie pijlers van de KNRM: het redden is kosteloos, gebeurt door professionele vrijwilligers en wordt gefinancierd uit donaties.’ Volgens Prins is er jaarlijks 18 miljoen euro nodig voor de exploitatie. ‘Daar komen nog eens forse investeringen bij om de vloot geleidelijk te kunnen vervangen. We zitten in de goede-doelenhoek, maar zijn eigenlijk een kapitaalintensieve rederij.’

Jaarlijks ontvangt de KNRM zo’n vijftig tot zestig nalatenschappen. ‘Mensen die overwegen om de Reddingmaatschappij in hun testament op te nemen, nodigen we graag uit voor een persoonlijk gesprek’, zegt Cees Prins. ‘We luisteren naar de wensen en vertellen over de mogelijkheden. Als iemand besluit om de KNRM als begunstigde aan te wijzen, moet dat bij de notaris worden vastgelegd.’ Prins en Bartels vinden het belangrijk om te investeren in een persoonlijke relatie met de schenkers en deze bij leven aandachtig te onderhouden. Steeds vaker treden de twee KNRMcollega’s op als executeur. ‘Momenteel gaat het om enkele gevallen per jaar’, zegt Bartels. ‘Maar in de toekomst zullen we die rol naar verwachting vaker vervullen. Dat komt omdat we het nu actief aanbieden tijdens gesprekken. Veel mensen hebben geen kinderen of familie. Ze vinden het een fijn idee als wij de boedelafwikkeling doen. Door de jaren heen is vaak een sterke vertrouwensband ontstaan.’

De wil om mensen te helpen is diep in de organisatie geworteld

Het executeurschap gaat verder dan de financiële afhandeling van de nalatenschap. Ook de uitvaart, het leeghalen van het huis, verzorgen van de belastingaangiften en informeren van instanties en belanghebbenden hoort erbij. ‘Best opmerkelijk’, geeft Prins toe. ‘Maar zo doen we iets terug voor mensen die ons geld nalaten. Het is een mooi gebaar en past bij ons motto: Wie goed doet, goed ontmoet. Daarnaast wekt het vertrouwen dat de KNRM de werkzaamheden van het executeurschap zelf uitvoert.’

Nieuwe levensinvulling

De wil om mensen te helpen is diep geworteld in de organisatie. Terwijl vrijwilligers dag en nacht dag klaar staan voor in nood geraakte mensen op zee, wil de KNRM ook van betekenis zijn voor donateurs en geldschenkers – de “Redders aan de wal”. Zo houdt de KNRM regelmatig een vrijdagmiddagcafé voor mensen die de organisatie in het testament hebben opgenomen, of op andere wijze steunen. Bartels: ‘Op het hoofdkantoor in IJmuiden praten we hen bij over de KNRM, nemen ze mee de werkplaats in en laten ze meevaren op een reddingboot. De mensen doen er onderling leuke contacten op en dat is waardevol.’

Het “goed doen” zit ‘m ook in niet alledaagse wederdiensten. Mooie herinneringen bewaren Bartels en Prins aan Jan Meijer. Na de dood van zijn vrouw vond de Amsterdammer dankzij de KNRM een nieuwe levensinvulling. Bartels: ‘Ik weet nog dat hij spontaan langskwam op het hoofdkantoor in IJmuiden om iets te vragen. Hij had de urn met as van zijn overleden vrouw onder zijn arm. Sindsdien reed hij vier dagen in de week naar IJmuiden. Jarenlang deed Ome Jan hier kleine klusjes en was hij tot zijn dood een graag geziene man. Terwijl er op de crematie van zijn vrouw misschien vier mensen waren geweest, werd zijn afscheidsdienst bijgewoond door zeker vijftig mensen. Bijna allemaal KNRM’ers.’

Wie goed doet…

Bijna alle KNRM-boten zijn vernoemd naar hun gevers of een overleden dierbare. Achter die namen schuilen prachtige verhalen, die te lezen zijn in het boek Wie goed doet… Waarom heten reddingboten zoals ze heten? Het boek, dat tevens vertelt over de mogelijkheden om de KNRM te steunen, is kosteloos en vrijblijvend te bestellen. Ga naar www.knrm.nl/boek of bel (0255) 54 84 54.

Overigens had de Amsterdammer zich die bewuste dag in IJmuiden gemeld met een grote wens. Hij wilde dolgraag dat van zijn vermogen een reddingboot gebouwd werd. Hoewel de geldsom niet groot genoeg was, stemde de KNRM ermee in. Uiteindelijk hoefde er dankzij de schenking minder geïnvesteerd te worden. Voor Jan Meijer ging een droom in vervulling. Het was voor hem een bijzondere dag toen de Willemtje, vernoemd naar zijn vrouw, in Stellendam werd gedoopt.

TerZake is een bijlage van New Skool Studio en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van Elsevier Weekblad. De thematiek komt tot stand op basis van wensen van adverteerders en de artikelen worden door onafhankelijke journalisten gemaakt.

Een groot gebaar in 6 wenken

De bouw van het Concertgebouw en de aanleg van het Vondelpark werden ermee gefinancierd, maar ook een muziekfestival en het onderzoek naar cellen die bijdragen aan de genezing van acute leukemie. Dankzij de schenkingen en nalatenschappen van particulieren komen al eeuwenlang bijzondere resultaten tot stand. Zes tips voor de hedendaagse mecenas. Bij de anonieme gever … Continued

Lees verder

‘Aan de basis van een schenking ligt een goed gesprek’

De impact van een nierziekte is enorm. Particuliere schenkers helpen de Nierstichting om nierschade te voorkomen, genezing dichterbij te brengen en het leven van patiënten draaglijker te maken. Gezonde nieren zijn van levensbelang. In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Zo’n 40 procent is zich hiervan niet bewust. Klachten openbaren zich pas in een … Continued

Lees verder

‘Ik steun graag verrassende initiatieven’

Toen de man van Ieke Frankenmolen (69) in 1999 bij een verkeersongeluk om het leven kwam, schonk ze een deel van zijn nalatenschap aan het Prins Bernhard Cultuurfonds. ‘Samen beslissen we welke initiatieven een bijdrage krijgen uit het Ted Schutten Fonds.’ ‘Na het overlijden van mijn man kreeg ik een groot bedrag uitgekeerd. Ook ontving … Continued

Lees verder